Araba çılgınlığına dair… |
‘Eğer hem insanlarla ve hem de doğayla kaybettiğimiz ilişkiyi yeniden kurmak istiyorsak, arabanın yarattığı sorunlara radikal bir çözüm bulmamız gerekecek’
Kapitalist toplumda her şey sermayenin ihtiyacına göre dizayn ediliyor. Geçerli ulaşım politikası toplum çoğunluğunun değil, otomotiv tekellerinin, dev petrol şirketlerinin, yol-otoyol-köprü inşa eden şirketlerin, bankaların, sigorta şirketlerinin, vb. çıkarına göre dizayn ediliyor… Başka türlü söylersek, “büyük insanlığın” dışında ve aleyhine kotarılıyor…
Başlarda araba bir zenginlik, lüks ve “özgürlük” aracı sayılıyordu ve küçük bir ayrıcalıklı azınlığın oyuncağıydı… Reel ücretlerin yükselmesi ve üretim maliyetlerindeki düşüşün de etkisiyle, araba kullanımı arttı. Ford T model arabanın “mucidi” Henry Ford’un 1908 yılında “The automobile for everybody” (herkese bir araba) sloganını ve vaadini ortaya attığı dönem sonrasında otomobil (araba) kullanımındaki artış hızlandı. Nitekim 1907’de trafikteki araba sayısı 25.000 iken, 1914’de 500.000’e, İkinci Dünya Savaşı öncesinde 50 milyona, 1975’de 300 milyona yükseldi… Ve 2007’de 900 milyonu, 2015’de 1 milyar sınırını aşmıştı… Geçen yıl (2025) 73 milyon binek araç (araba), kamyon, otobüs ve ticari araçlarla birlikte 94,4 milyon araç üretildi… Bugün dünyada 1,6- 1,7 milyar civarında araç var… Bu tam bir skandal… En çok arabanın olduğu ABD’de 1000 kişiye 844 motorlu araç düşüyor… Eğer Hindistan’da da kişi başına aynı oranda araba düşseydi, dünya çoktan yaşanamaz bir yer haline gelirdi…
Ortalama büyüklükte bir araba üretmek için ağılığının 2 katı kadar petrol ve 300.000 litre su harcamak gerekiyor. Aynı şekilde ağırlığının 20 katı hammadde kullanılıyor… Mesela 1.5 ton ağırlığında bir araba üretmek için 30 ton hammadde gerekiyor…
İyide o arabalar gökten yağmur gibi yere düşmüyor… Bir araba üretmek için demir, çelik, alüminyum, bakır, plastik, kauçuk, enerji, su kullanılıyor… Onca araç için devasa yollar, otoyollar, köprüler, tüneller, otoparklar inşa etmek gerekiyor… Elektrikli araba bataryası için ekstra elementler, lityum, nikel, grafit, manganez, fosfor gerekiyor…
Temiz araba söyleminin bu dünyada reel bir karşılığı yok! Benzinle mazotla........