We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

​Türkler, İslamiyet ve Medeniyet

8 0 0
12.10.2021

Türklerin İslam’a girişleri, öncelikle ok-yay medeniyet teorisinde değerlendirdiğimiz olgular yani toplum/millet, devlet ve şehir üzerinden düşünülmelidir. Türklerin İslamiyetle karşılaşması ve bir dini benimsemesi meselesi son derece uzun ve karmaşık bir gelişmeyi anlatır.

Öncelikle Türklerin İslamiyet’i tanıdıkları, karşılaştıkları, mücadele edip savaştıkları devirlerde Türklerin Göktürk çağı ve sonrası çalkantılar, bölünmüşlükler içinde olduklarını bilmek gerekir. Böylece kökene dair bir çerçevede oluşmaya başlar. Bu süreçte Uygurlar doğuda Maniheizm, batıda Hazarlar Musevilik gibi dinleri yaşarken kitlenin büyük bir kısmı Gök Tanrı dini denilen inancı yaşamaktaydılar. İslam ile karşılaşma devresi içinde dikilen Orhun Abidelerindeki inanç yapısına dair kayıtlar da tamamen bu görüşü destekler niteliktedir.

Bunun ötesinde bu siyasi dağınıklık, yer sıkıntısı, kuraklık vs gibi siyasi, sosyal, ekonomik etkenler bir göç olgusuna yol açar ki köken atamız Oğuzlar ve başka Türk topluluklar batıya Hazar, Harezm, Maveraünnehir bölgesine doğru hareketlenir. Göç olgusu İslamlaşma ile birlikte düşünülmesi gereken diğer bir olgudur. Türklerin bu manada Müslüman bir topluma dönüşmesi 642 sonrası iki üç asır devam edecek bir tedrici dönüşümü ve süreci temsil edecektir. Bu akışta Müslüman Türk kavramı yahut Türkmen olgusu merkezinde oluşan bir kimlik teşekkül eder. Böylece bir medeniyet zemini olacak insan unsuru zuhur eder.

Özellikle 10. ve 11. Asırlardan bu toplum yapısı kendi siyasi teşekküllerine kavuşarak Karahanlılar ve Gazneliler gibi devletler yanında Karadeniz’in kuzeyinde İdil Bulgarları ve Mısır’da daha öncelerinde Tolunoğulları ve İhşidiler gibi daha ziyade yöneticileri Türk olan devletler ortaya çıkar. Böylece Müslüman Türkler nizam içerisinde devlet kurarak medeniyetin diğer bir ayağını da gerçekleştirmiş olmaktadırlar. Selçukluların ortaya çıkıp kurulması ise İslam dünyasında Türk kavramının bir cihan devleti düzeyinde temsili ötesinde Türkün töresi İslam gayreti ile birleşerek İslam (Emevi, Abbasi Selçuklu, Osmanlı) ve Türk tarihinin (Hun, Göktürk, Selçuklu, Osmanlı) üçüncü büyük cihan devleti kurulmuş olacaktır.

Böylece medeniyet iki temel ayağına kavuşurken bunlara ilave olarak var olan........

© Yeni Söz


Get it on Google Play