Tam adıyla Ebû Abdullah Muhammed bin İsmail el-Buhârî… Hadis ilmine yakın ve yatkın ilim ehli bir zat ile dindar bir annenin oğlu olarak, 20 Temmuz 810 Cuma günü Buhârâ-i Şerîf’te dünyaya geliş… Henüz on yaşını bile tamam-lamadan, Buhara’daki önemli hadis hocalarının yanında tedris… On altı yaşında annesi ve kardeşiyle birlikte çıktığı hac yolculuğunun sonunda Mekke-i Mükerreme’de kalış ve Hicaz, Şam, Humus, Belh, Kûfe, Kâhire, Nişâbûr, Merv gibi dönemin ilim merkezlerindeki muhaddislerden tahsil… Kendi ifadesiyle 1080 muhaddisten okuma… Bu şekilde topladığı ve kaydettiği binlerce hadisi, aynı zamanda ezberleyiş… Bağdat uleması huzurunda verdiği çetin imtihan ve hafızasının gücünü ispatlayış… Nihayet çok büyük şöhrete sahip bir muhaddis olarak memleketi Buhara’ya yeniden döndüğünde, bu defa hakkında başlatılan karalama kampanyaları… Dönemin din ve İslâm algısına uymayan sahih hadis rivayetleri sebebiyle dışlanış… “Ehl-i Sünnet” olmadığı yönünde iftiralar… Siyaset adamlarının taleplerine boyun eğmediği için, doğduğu ve yetiştiği Buhara’dan sürgün ediliş… Sonunda, Semerkand’ın kuzeyindeki Hartenk kasabasında akrabalarının yanına sığınış… Ve 1 Eylül 870 günü, Ramazan bayramının gecesi oracıkta vefat…

Geçtiğimiz cuma günü -1 Mayıs 2026-, İmam Buhârî’nin şimdi artık devasa bir külliyeye dönüşmüş bulunan türbesini ziyaret ederken, aklımdan onun sıra dışı ve -tarihteki pek çok gerçek ilim adamının........

© Yeni Şafak