Haydar Baş: Bektaşilik ve Ahiliği Cumhuriyet senteziyle yeni toplumsal zemine taşımıştır |
Anadolu, tarih boyunca yalnızca bir coğrafya değil; aynı zamanda farklı inançların, ahlak anlayışlarının ve devlet tecrübelerinin birleştiği bir medeniyet alanı olmuştur. Ehl-i Beyt merkezli İslam anlayışı, Bektaşilik ve Ahilik geleneği, bu topraklarda toplumsal barış ve adaletin temelini oluşturmuştur. Cumhuriyet'in kuruluş felsefesi de bu tarihsel birikimi modern devlet yapısı içinde yeniden kurmayı hedeflemiştir.
Haydar Baş: İlmi ve fikri miras
Merhum Haydar Baş, bu kültürel ve tarihsel birikimi yalnızca teorik düzeyde okumakla kalmamış; onu çağdaş toplumsal ve siyasal sorunlara çözüm önerisi olarak taşımaya çalışmıştır. Haydar Baş'ın yaklaşımı, ideolojik değil, medeniyet perspektifine dayalıdır; inanç, ahlak ve devlet anlayışını bütüncül bir şekilde ele alır.
Bektaşilik: İnsan merkezli ahlak
Bektaşilik, Haydar Baş'a göre toplumsal barışın ve bireysel ahlakın temelidir. Sevgi, hoşgörü, akıl ve vicdan, bu yolun özünü oluşturur. Hacı Bektaş Veli'nin öğretisi, kadını ve aklı dışlamayan, insanı merkeze alan kapsayıcı bir inanç anlayışını temsil eder. Bu perspektif, toplumu ayrıştıran değil, birleştiren bir yapıyı ortaya koyar.
Ahilik: Sosyal adalet ve ekonomik dayanışma
Ahilik geleneği, Bektaşiliğin ahlaki zeminini sosyal ve ekonomik hayata taşır. Ahi teşkilatları, emeğin kutsallığını ve gelir adaletini korurken, toplumsal dayanışmayı güçlendiren bir model oluşturmuştur. Haydar Baş, Ahiliği modern sosyal devlet anlayışının tarihsel bir karşılığı olarak görmüş; esnafın korunması, emeğin sömürülmemesi ve toplumsal dayanışmanın önemini vurgulamıştır.
Cumhuriyet ile süreklilik
Cumhuriyet'i yalnızca bir rejim değişikliği olarak okumak, Türkiye'nin tarihsel ve kültürel derinliğini göz ardı etmek olur. Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyet'in temellerini atarken Anadolu'nun hafızasını, irfanını ve toplumsal gerçekliğini yok saymamış; aksine bu birikimi çağın gerekleriyle yeniden yorumlamıştır.
Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda etkili olan Ehl-i Beyt merkezli adalet anlayışı, Bektaşilik ve Ahilik geleneğiyle toplumsal hayata yön vermiştir. Bu yapı; dayanışmayı, kul hakkını, emeğin kutsallığını ve adaleti esas alan bir zihniyet üretmiştir. Atatürk'ün liderlkiğinde kurulan Cumhuriyet de benzer bir mantıkla hareket etmiş;........