We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Türk musikisi eser formları - 2

1 0 0
04.07.2021
Son hânede, usûl geçkisi yapılır. En çok 6/8 Yürük Semâî usûlüne geçilir. 6/4 Sengin Semâî, 10/16 Yürük Curcuna, 9/8 Yürük Aksak, 3/4 Semâî, 7/8 Devr-i Hindi ve daha başka usûl geçkileri de yapılmıştır. Son hâne nâdiren tek parçalıdır. Hemen daima birden fazla, ekseriya iki parçalı olur. Üç ve dört parçalılar da vardır. Her parça arka arkaya iki defa tekrar edilerek bir sonraki parçaya geçilir. Bu son hânede birden fazla usûl geçkisi de yapılabilir. Son parçanın sonuna doğru icra yavaşlatılır ve eserin hemen bitmek üzere olduğu intibaı verilir. Fakat bir müddet sükûttan sonra mülâzime, hafif (piano) ve yavaş (andante) olarak icra edilir. İkinci icrasında ise teslim, hem kuvvetli (forte), hem yürük (hızlı, presto) hem de ekseriya dekreşendo (bir müzik eserinde gerçek anlamda seslerin daha da veya gittikçe zayıflayacağını belirten harekettir.) ve accelerando (bir parça çalınırken gittikçe hızlandırılması gerektiğini belirtir.) dur. Bu tarz icra umumiyetle klâsik saz semâîlerinin ruhuna uygun düşer. Saz Semâîsi klâsik fasılda, yürük semâî biter bitmez, araya usûl ve ölçü fâsılasıkoymaksızın hemen ona bağlamak suretiyle icra edilir. Her hânede makam geçkisi yapılabilir. Büyük geçkiler umumiyetle ikinci ve daha çok üçüncü hânede görülür. Bazen son hânede başka makamdan olur.
Saz Semâisi, dikkate değer ve estetik maksatları ifade etmeye müsait bir formdur. Türk Musıkîsinde mutlaka geleceği olacaktır. XX. asırda bazı bestekârlar bu şekli yeni tarzlarda tecrübe etmişlerdir. (Ferit Alnar, Refik Talât Alpman, Refik Fersan, Ahmet Sedat Öztoprak, Münir Mazhar Kamsoy, Reşat Aysu vs.)

c) TASVİR: Bir olayı, tabiattaki herhangi bir hadiseyi veya bir duyguyu müzik diliyle anlatan saz eserlerine "Tasvir" adı verilir. Çok geniş kapsamlı olmasına rağmen, çok az yazılan tasvir türü eserlerin usûlü, ritmi bestekârın arzusuna kalmıştır. Peşrev ve saz semaileri gibi belirli hâneleri yoktur. Konunun durumuna göre birden fazla hâneleri bulunabilir.

d) MEDHAL: Genellikle bir topluluğun programı başlamadan, toplu halde sazların çaldığı küçük saz eserlerine "Medhal" adı verilir. Medhal formu eserlerinin, hâne ve teslim gibi bölümleri, kaideleri yoktur. İcra edilecek makama girinceye kadar serbest olarak bestekârın duyuşuna göre, 16 ile 32 ölçülük bölümlerde olabilir. Medhallerin en büyük özelliği peşrev ve saz semailerinde bulunan hâne ve teslim kaidelerinin olmaması, serbest icra edilmesidir. Yine bu iki formdan farkı, fasıllardan önce çalınmamasıdır.
Medhal, tek bir sazla yapılan Taksim formunun derli toplu; bir usûle uydurulmuş nota ile çalınan değişik bir şeklinden ibarettir. Medhalin tarihçesi pek eski değildir. Son devir bestelkârları tarafından........

© Yeni Mesaj


Get it on Google Play