2026 BÜTÇE AÇIKLARINA TC HİBE ve KREDİLERİ ÇARE OLUR MU? |
Sn. Başbakan geçtiğimiz günlerde TC. ile her yıl rutine dönen İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşmasının Şubat 2026'da imzalanacağını açıkladı. Hayırlı olsun. 19 Aralık tarihi itibariyle 2026 yılı bütçemizde kazasız belasız mecliste onaylandı.
Geçti geçmesine de 2025 yılı bütçe açığının 10 Milyar TL civarında gerçekleşeceğini açıklayan Maliye Bakanlığının 2026 yılına yönelik bütçe açık öngörüsü ise 25 MİLYAR 690 MİLYON TL'lik devasa bir açıktır.
Bu arada yeri gelmişken belirtmemiz gereken çok önemli bir nokta ise her ne kadar Maliye Bakanlığı tarafından 2025 yılı bütçe açığının 10 MİLYAR TL civarında gerçekleşeceği açıklaması iktisadi olarak doğru bir tespit değildir.
Çünkü Maliye bakanlığı 2025 yılı finansman ihtiyacı için kısa vadeli DİBS ihaleleriyle bugünkü Merkez Bankası Efektif satış kuru rakamlarıyla geri ödemesini 2026 yılının ilk 4 ayına aktardığı kısa vadeli borcun ki bu borcun 5,45'i TL geri kalan d,55'i ise yabancı para cinsinden olan borcun toplamı,
FAİZLERİ HARİÇ 11 MİLYAR 902 MİLYON 294 BİN 815 TL OLUP, GERİ ÖDEMESİ YAPILINCAYA KADAR KUR ARTIŞI ve FAİZİYLE BİRLİKTE 14 MİLYAR TL'yi BULACAKTIR.
Dolayısıyla gerçek 2025 yılı bütçe açığı muhtemelen Şubat içinde açıklanacak 12 aylık bütçe gerçekleşme rakamlarındaki bütçe açığı rakamlarına yukarıda yazdığım geri ödemesi 2026 yılında olacak olan borçlarda eklenmelidir.
ÇÜNKÜ BORÇ ALINAN BU RAKAMLAR 2025 YILININ FİNANSMANI İÇİN KULLANILDI.
Bu rakamlara göre 190 MİLYAR 634 MİLYON 850 BİN TL'lik bütçenin ,48 gibi bir açığı bulunmaktadır.
2024 ve 2025 yılında ama özellikle 2025 yılında artık rutine dönen ve her ay yapılan hatta bazı aylarda birden fazla çıkılan DİBS ihaleleri (Kısa vadeli iç borçlanma) yanında KKTC'nin içeride Kooperatif Merkez Bankası, İhtiyat Sandığına da borcu bulunmaktadır.
Bunun dışında TC. tarafından kamu maliyesine destek altında verilen ABD Doları kredilerde mevcuttur. Her ne kadar geri ödemesi bugüne kadar yapılmasa bile kamu maliyesine alınan bu borçlar kur artışları ve faizleri nedeniyle sürekli olarak artmaktadır.
Bu yazının ana konusu başlıktan görüleceği gibi KKTC'nin 2026 bütçe açıklarına TC. Hibe ve Kredileri çare olur mu noktasıdır.
Kanaatimce diyeceğim ama daha net konuşmak gerekirse aşağıda paylaştığım 2023 - 2025 ve 2018 - 2024 yıllarında İktisadi ve Mali İşbirliği anlaşmaları çerçevesinde bütçe kalemlerine göre yıllık ve konsolide edilmiş rakamlardan görüldüğü üzere, ASLA MÜMKÜN DEĞİLDİR. BUNU BEN SÖYLEMİYORUM...
Tablolardan görüldüğü üzere kamu maliyesine protokoller çerçevesinde 2018 - 2024 döneminde verilmesi taahhüt edilen kredi miktarı 11 MİLYAR 410 MİLYON TL iken gerçekleşme rakamı 3 MİLYAR 571 MİLYON 448 BİN 883 TL OLDU. Gerçekleşme oranı 1,30 yani üçte biri bile değil.
Yakın geçmişe baktığımız zaman yani 2023 - 2025 dönemine bakıldığında ise protokoller çerçevesinde verilmesi taahhüt edilen toplam rakam (2025 yılı 11 aylık) 11 MİLYAR 500 MİLYON iken gerçekleşme rakamı 2 MİLYAR 19 MİLYON 200 BİN 266 TL OLDU. Gerçekleşme oranı ,56 oldu.
Görüldüğü üzere son 3 yılda toplamda kredi olarak verilmesi taahhüt edilen toplam rakamın sadece ,56'sı gerçekleşti.
TAAHÜT EDİLEN 11 MİLYAR 500 MİLYON TL 2026 BÜTÇE AÇIĞININ........