2025 yılında borsalar yapay zekâ etkisiyle yükselirken, aynı anda altın ve gümüş de bir ralli yaşandı. Kripto paralar ise çok ciddi bir dalgalanma yaşadı. Burada düşen küresel enflasyon kadar değişen düzenleme rejiminin geçiş aşamasında oluşan belirsizlik ve jeo-politik risklerin etkisini görmemek mümkün değildir.

GİRİŞ: YENİ DÜZENLEME REJİMİNİN FİNANS PİYASALARINDA ETKİLERİ

2025’in ABD Başkanı Trump’ın yeni tarife ve dış ticaret politikaları ile birlikte küresel hegemonya sistemini de değiştirmeye başladığına sahne olduğunu ilk yazıda belirtmiştim. ABD NATO, Bretton Woods’tan kalma kurumlar, Atlantik ve Pasifik’te kurduğu ittifaklar ve AB ile iç içe geçmiş ilişkilerine dayalı eski hegemonya sisteminin maliyetlerini karşılayamaz hale gelmişti. Kurduğu bu sistemden vaz geçmesi halinde kendisinin mutlak belirleyici olduğu bir düzenden bütün müttefiklerine sorumluluğu yükleyen ama onlara aynı zamanda belli bir kontrol ve denetim gücü sağlayan bir düzene dönme eğiliminde olduğunu gösterdi. AB içinde bulunduğu sert jeopolitik şartlar ve iç mekanizmasında zayıflıklar nedeniyle ABD’nin kurmak istediği bu düzene kerhen mecbur kalmış durumda. Rusya Ukrayna savaşında, İsrail ve İran kendi aralarındaki füze savaşında yıprandılar. Onlar da ABD’nin ara buluculuğu ve kural koyuculuğunu zorunlu olarak kabullenmiş durumdalar. Orta Doğu ülkeleri İsrail’le daha ılımlı bir diplomatik pozisyona doğru yönelirken, Türkiye’de PKK Terör Örgütü ve diğer PKK uzantısı yapılarla bir müzakere sürecine girdi. Hindistan Çin’le daha fazla olmak üzere her iki tarafla da mesafeli duruşunu devam ettiriyor. Çin’in ise yeni sistemin kendisine ait özerk bir etki alanı olan ana muhalif ortağı olarak yer aldığı gözlemleniyor. Önümüzdeki süreçte yeni bir soğuk savaş yerine ABD merkezli gevşek bir koalisyon karşısında –sistem içinde olmalarına rağmen- Çin merkezli bir muhalif koalisyonun yer alacağı görülmekte… İran, Rusya ve Hindistan’ın belli pazarlık payları ve özerk etki alanlarına sahip ama sisteme doğrudan karşı çıkmayan ikinci derece aktörler olacağını da öngörmekteyim. ABD’nin hegemonya sisteminin değişim süreci içerisinde 2025 yılı finansal piyasalarda önemli trendlerin ortaya çıktığı bir yıl oldu. Bu yazıda borsalar, Avro / Dolar dengesi ve kripto varlık piyasalarının 2025 yılındaki seyrini inceleyeceğim.

1. BORSALARDA AI (YAPAY ZEKÂ) RALLİSİ VE SEÇİCİ İYİMSERLİK

2025’te borsalar yükseldi; ama bu yükseliş “genel bir huzurdan” değil, seçici bir iyimserlikten beslendi. Piyasa, bir yandan tahkimat çağının maliyetlerini görüyor; ticaretin siyasallaştığını, risk priminin kalıcılaştığını seziyordu. Fakat aynı anda başka bir hikâye daha vardı: Verimliliğin yeniden hızlanabileceği, teknolojinin—özellikle yapay zekânın—yeni bir üretkenlik dalgası yaratabileceği inancı. 2025 yılında dünya piyasalarında yatırımcılar, bu inancı satın aldı. Yani borsalar, “dünya düzeldi” demiyordu; daha çok “dünya zorlaşıyor ama belki teknoloji bu zorun içinden bir çıkış yolu açar” diyordu.

Bu yüzden ralli, geniş tabanlı bir şenlikten ziyade, bir anlatı etrafında kümelenen bir yürüyüştü. Risk iştahı vardı, ama risk unutulmamıştı. Faizlerin iniş........

© Yeni Birlik