Harezmî |
Başlığı okuyunca aklınıza gelen ilk şey, muhtemelen matematiğin belkemiği cebir.
Harezmî, matematik, coğrafya ve astronomi alanlarında çığır açmış, Harezm Türk’ü bir Müslüman bilim insanı. Batı dünyasına etkileri o denli büyük ki, bugün kullandığımız birçok teknolojinin temelinde izleri var.
780 yılı civarında, bugünkü Özbekistan sınırları içinde kalan Hive şehrinde doğan bu büyük deha, ilim aşkıyla yanıp tutuşan bir isim.
Harezmî, birinci ve ikinci dereceden denklemler üzerine çalıştı. Bu çalışmalar sadece teorik değildi; binaların ölçülerinin hesaplanmasından miras paylaşımına, arazilerin bölünmesine kadar insanların günlük hayatta karşılaştığı gerçek sorunlara çözüm üretiyordu. Cebir ve geometri arasında kurduğu ilişki, matematik tarihinde bir ilkti.
Hatta, Batı dillerindeki “algoritmus” yani “algoritma” terimi, bizzat “el-Harezmî” isminden türetilmişti. Bilgisayarlarımızın ve telefonlarımızın işletim sisteminin temeli olan algoritmanın babası Harezmî’dir desek, hakkı teslim etmiş oluruz.
İngiliz gazeteci Andrew Marr’ın ünlü sözünü hatırlatmakta fayda var:
“Cep telefonunuzu her elinize aldığınızda, arkasında Müslüman Özbek bir adamın olduğunu unutmayın.”
Cebir olmasa, bugün her şeyi geometrik şekillerle çözmeye çalışır, eksi ve artı kavramlarından bihaber yaşardık.
İLİM ÇİN’DE DE OLSA…
Harezmî, dönemin bilim merkezi Bağdat’taki atmosferi duyunca idealleri uğruna yollara düşer. Abbasi Halifesi Me’mun, dönemin bilim insanlarına sahip çıktığı gibi Harezmî’nin de kabiliyetini fark eder ve onu Bağdat Saray Kütüphanesi'nin idaresinde görevlendirir. Harezmî aradığı imkânlara burada kavuşur ve kendini tamamen bilime adar.
HAREZMÎ EĞİTİM MODELİ
Bugün Harezmî’yi yeniden ve daha yakından tanımamıza vesile olan ise, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin döneminde, bilgi........