Kur’ân’dan sosyal kurallar |
Ayet muhteşem bir içtimaî kuraldan bahsediyor. İnsanlar arası ilişkileri düzenliyor. Hatta insanlar arası ilişkilerin düzenlenmesinde Cenab-ı Hak bizzat işe el koyuyor. Çünkü insanın kendisi ile hemcinsi arasındaki ilişkileri düzenlemesi zordur. Bir üst müdahale gerekiyor. İşte o müdahaleyi bizzat Cenab-ı Hak yapıyor.
Bu ayette yasaklanan davranışlar:
1- Kadın olsun erkek olsun, bir Müslüman’la alay etmemek.
2- Başka Müslümanları kendinden daha kötü düşünmemek.
3- Müslümanları aşağılamak. Birisini el, dil, kaş ve göz işareti ile küçümsemek, küçük düşürmek, şeref ve haysiyetine çamur atmak, namusunu lekelemek.
4- Müslüman’a kötü lâkap takmak, karalamak, ad takmak, birisine “kör, topal” diyerek bir kusuru ile alay etmek.
Tanınmış ve kabul edilmiş bazı lakaplar yasaklanan fiilden değildir. Meselâ adam eskiden beri Topal Osman veya Uzun Hasan gibi bir lâkapla tanınmış ve bu lakap ilgili kişi tarafından kabul görmüşse yasaklanan lakap takmaya girmez.
5- Müslüman’ı fasıklık ile, günahkârlıkla, yapmadığı bir haramı yapmış gibi göstermekle anmak .
6- Günahlarına tövbe etmemek.
Bir ayette bunca sosyal davranış haram kılınmıştır. Maalesef insan kendine bakmaz ve muhatabını yargılamakta acele eder. Oysa o da, kendisi de Allah’ın kuludur. Tevbe etse Allah affeder. Onu çekiştiren kişi ise, kul hakkını ihlâl etmiştir. Günah kendisinde kalmamış, başkasının alanına girmiştir. Tevbesi zorlaşmıştır
Hakkını ihlal ettiği kişi ile görüşerek helallik istemelidir. Başka tevbe imkânı yoktur.
Öte yandan ayetin haram kıldığı davranışlar, sosyal barış için hassas konulardır. Allah günahkâr da olsa kulunu korumaya almıştır. Çünkü araya şeytan girer, kin ve husumet artar.
Damarınıza dokunmuşsa eğer, “sû-i hulk ve fena haslet........