Bu camiyi kim yaptırdı?

En başta ifade edelim ki biz tarihçi değiliz. Ancak Ormancık Köyü’nde doğduk, orada büyüdük ve bazıları halen sağ olan büyüklerimizden camiyi kimin yaptırdığına dair bilgiler dinledik. Şimdi ise bu bilgilerin tamamen zıddına olan bir bilgi ya da iddia ile karşı karşıyayız.

Yine en başta ifade edelim ki bu tarihî camiyi kim yaptırdıysa ondan Allah ondan razı olsun. Bu yönüyle kimin yaptırdığı da çok önemli değil. Neticede güzel bir cami yapılmış ve halen köyümüzde hizmet veriyor.

Tartışma nereden çıktı?

Yakın zaman önce bir yazar ve araştırmacı (bize verilen bilgiye göre) Rize’de açılan kitap fuarına katılmış. Bu esnada Rize’den bir bürokrat köyümüzdeki camiden bahsetmiş ve orayı görmesini istemiş. Bunun üzerine tarihçi-yazar köyümüze gitmiş ve burada bulunan tarihî camimizi tanıtan bir video hazırlamış. Video hazırlanınca haklı olarak konu komşu herkes bunu sosyal medyada paylaştı ve bu şekilde yeni bir iddia ile karşılaşmış olduk.

Videoyu hazırlayan tarihçi yazar, Ormancık Köyü Camiinin (adı, Kaptanpaşa Köyüne verilen) son Osmanlı Kaptan-ı Deryası Mehmet Ali Paşa tarafından yapıldığını ileri sürüyor. Tabiî ki daha önce bunu söyleyen hiç kimse olmadığı için ilgi de çekiyor.

Peki belgeler ne diyor?

Bir defa köydeki yaşlıların bütün beyanları bu caminin en başta Başköy’de yapıldığı (ki, bugün ayrı bir muhtarlık olan Başköy, o zamanlarda ayrı bir muhtarlık değil, Ormancık Köyünün bir mahallesi imiş) ve sonradan Ormancık Köyüne, şimdiki yerine nakledildiği yönündedir. Halen 100 yaşında olanlar aynı bilgileri veriyorlar.

Bunun haricinde caminin hutbesinin yanında yer alan Osmanlıca yazıda (buna ‘kitabe’ demek mümkün) “Sahibul hayrat vel hasenat Mustafa’nın kızı Fatma...” yazısı var. Ayrıca, caminin mahfilinden sarkan ahşap ağaçta Hicri 1422 (miladi: 1826) tarihi yer alıyor. Bu durumda bu camiyi başka birine nispet etmek ne derece doğrudur ve niye ihtiyaç hissedilsin? Keşke Paşa değil, Padişah yapmış olsun, ama belge ve bilgilerin ortaya koyduğu tablo bu. (Bakınız: Haşim Karpuz, Rize, Kültür Bakanlığı, Tanıtma Eserleri-48, sayfa: 51 ve 52.)

Paşa o tarihte bir çocuktu

Tarihî Ormancık Köyü Camii’nin nispet edildiği, yani “Camiyi o yaptırdı” denilen Mehmet Ali Paşa ise caminin yapıldığı tarihte 13 yaşındaymış. Wikipedia’daki bilgiye göre 1813 yılında Rize’nin Çayeli ilçesi Hemşin (Kaptanpaşa) köyünde doğdu. Yine aynı kaynağa göre çocuk yaşında babası ile birlikte İstanbul’a gelerek ve kaptan-ı derya Pabuççu Ahmet Paşa hizmetine girdi. Onun ölümü üzerine Enderun’a girdi. II. Mahmud’un kızı ve Sultan Abdülmecid’in kız kardeşi olan Adile Sultan’la evlenen Mehmet Ali Paşa, Osmanlı hânedanına dâmad olmuş. Diyanet Ansiklopedisine göre de Mehmet Ali Paşa; Galata’da Arap Camii civarında bir sıbyan mektebi, Beşiktaş Ihlamur’da bir çeşme, Sinan Paşa Türbesi civarında iskelede bir kayıkhane ve Yenikapı Mevlevîhânesi’nde bir sarnıç inşa ettirmiştir. (islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-ali-pasa-damad)

Evet, bilgiler ve belgeler böyle. Netice olarak kim yaptırmış olursa olsun Ormancık Köyüne iyi bir eser bırakmışlar vesselâm.