Akıl, irade ve muhabbet |
Kur’ân’da bu kuvvelerin her biri için “vasat” dediğimiz sınır, adeta bir kırmızı çizgi olarak belirlenmiştir. İnsan, şeriatça bu sınır içinde hareket etmekle mükelleftir. İçtimaî hayatın adaletli olabilmesi için de insan, kanunla bu sınırlar içinde kalmaya zorlanmalıdır.
Ancak bu kanun, kaynağını serbestlik alanını tayin eden küllî bir kanun hükmündeki Kur’ân’dan almalıdır. Çünkü Bediüzzaman Said Nursî’nin ifadesiyle:
“Lâkin insandaki bu kuvvetlere şeriatça bir had ve bir nihayet tayin edilmiş ise de fıtraten tayin edilmemiş olduğundan bu kuvvetlerin her birisi ‘tefrit, vasat, ifrat’ namıyla üç mertebeye ayrılırlar.”¹
Her üç kuvvenin ifrat ve tefriti insanı fıska ve fesada sürükler; yani altısı haramdır. Vasat olan üçü ise helal ve haktır. Biz burada yalnızca kuvve-i akliye üzerinde duracağız.
“Üçüncüsü: Nef’ ve zararı, iyi ve kötüyü birbirinden temyiz için kuvve-i akliye-i melekiyedir.”²
Allah, insana “cüz-i irade” dediğimiz bir tercih imkânı vermiştir. Akıl kuvvetiyle insan; faydayı zarardan, iyiyi kötüden ayırabilir. Bu temyizden sonra cüz-i irade devreye girer. İnsan; hakkı ya da haksızlığı, razı olmayı ya da hırsızlığı, iyiyi ya da kötüyü tercih eder.
Tercih yapıldıktan sonra küllî irade, insanın neyi seçtiyse onun imkânlarını yaratır ve önüne koyar. Çünkü insan, tercih etse bile onu yapmaya muktedir değildir.
İnsanın vücudu, hayatı, gözü, kulağı ve bütün varlığı emanettir. Bu emaneti sahibinin rızası dairesinde kullanmayıp emanete hıyanet ederse, elbette bir hesabı olacaktır.
Hâlbuki Allah, gökten yağmuru rahmetle indirip yeryüzünde dört yüz bin bitki ve hayvan türünden trilyonlarca canlıyı insanın emrine vermiştir. Bütün insanları kardeş kılmıştır. Aynı Rezzak’ın sofrasındayız; aynı havayı teneffüs ediyor, aynı suyu paylaşıyoruz. Kardeş, kardeşle muhabbetle kucaklaşmalı ve sevmelidir.
Bu hakikati İşârâtü’l-İ’caz’da şöyle özetler:
“Zaten heyet-i içtimaiyenin kemaline ve terakkisine ilk ve en birinci basamaklar, uhuvvet ile muhabbettir.”³
Ve nihaî duruşu şu cümleyle ilan eder:
“Biz muhabbet fedaîleriyiz; husumete vaktimiz yoktur.”⁴
1. Lem’alar, 26. Lem’a, Yeni Asya Neşriyat, İstanbul, s. 223.
2. Lem’alar, 26. Lem’a, s. 224.
3. İşârâtü’l-İ’câz, Yeni Asya Neşriyat, İstanbul, s. 142.
4. İşârâtü’l-İ’câz, s. 109.
Akıl, irade ve muhabbet
İnsanın kırmızı çizgileri: Akıl, irade ve muhabbet
Değişmeyen bir içtimaî hakikat
Gök gürlemesi gibi bir müjde
Zıtların ayrıldığı menzil: Cennette olmayanlar
Kainatı ayakta tutan tekvini kanunlar-8 - Sessiz işleyen İlahi bir kanun: Fotosentez
Kâinatı Ayakta Tutan Tekvinî Kanunlar (7) - Bir damla suda hayat
Kâinatı Ayakta Tutan Tekvinî Kanunlar (6) - Suyun İlâhî emirle yürüyen büyük seyri
Kaderin Nur’da buluşturdukları
Bir hilâl uğruna batan güneşlerin hatırası (1)
Küreselci Marksistlerin 12 Eylül Projesini, 28 Şubat’la örtenlere dair...
Zerrelerin başı dönmüyor mu?
Bağımlılık ve Hürriyet-i Kalbiye (4) - Kalp boşluk kabul etmez
Özgürlük heykelinin karanlık meş’âlesi
Akıl, irade ve muhabbet
Katar'a 4 Typhoon savaş uçağı daha gönderecek
Nahçıvan'daki İHA saldırısında İsrail'i suçladı
Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ne İHA saldırısı
İspanya, GKRY'ye destek fırkateyn gönderiyor
İran'a onlarca yeni saldırı, Lübnan'ın güneyine genişleyen kara işgali
Daha uzun rota olan Ümit Burnu'nda trafik artıyor
"Alman Silahlı Kuvvetleri bu savaşa katılmayacak"
Avrupa gaz sevkiyatını tamamen durdurmak için talimat verecek
Pezeşkiyan İspanya'ya teşekkür etti
İran'a karşı ABD ve İsrail'e askeri destek vermeyecek
Küba'da termoelektrik santralinde arıza: Milyonlarca kişi elektriksiz kaldı
Tahran’da hava savunma sistemleri faaliyete geçti
Erakçi: ABD denizde bir vahşet gerçekleştirdi, acı bir şekilde pişman olacaktır
İngiltere , Kıbrıs’taki üssü vuran dronun İran’dan kalkmadığını teyit etti
Kuveyt, gıda ürünlerinin ihracatını yasakladı
ABD'li eski askeri gözaltına alırken kolunu kırdılar: ''Lütfen ayağa kalkın, kimse artık İsrail için savaşmak istemiyor!''
Irak-Süleymaniye'de şiddetli patlamaların duyulduğu bildirildi
ZALİMLER İÇİN YAŞASIN CEHENNEM! - 170 “Cennet kuşu” kasten vuruldu
Irak karanlıkta kaldı