Büyümenin gölgesindeki gerçekler |
Üzerinde birkaç yıl geçti ama pandeminin hala etkisi geçmedi. Bu nedenle pandemiye bu yazımda değinmek ve nelere neden olduğunu sizinle irdelemek istiyorum. Annelerimiz küçükken ninni olarak “uyusun da büyüsün ninni” derlerdi ya, işte birçok şirket pandemi esnasında bunu “büyüyoruz o halde uyuyalım” şeklinde anladı maalesef ve Pandemi yıllarında sanki “her şey mümkünmüş gibi” bir hava oluştu: Kapıdan sipariş, evden çalışma, dijital iletişim…
Ama hatırlayın, herkesin Pegasus’la uçtuğu gibi, havayı solumak kadar iniş de kaçınılmazdı. İşte bu hafta, Getir ve Mubadala ekseninde dönen meseleler bize o inişin sesini veriyor. Getir, pandemide yaklaşık 12 milyar dolar değerlemeye ulaşmıştı; abartı değil, gerçekten çok büyük bir sıçrama. Fakat sonra uluslararası operasyonlar daraltıldı, bazı ülkelerden çıkıldı. Mubadala, şirketin büyük hissedarı olarak kontrolü ele alma çabalarına girdi, iştiraki kurumlar devraldı. Şimdi ise çıkış ve yeniden yapılanma konuşuluyor. Bu, sadece Getir meselesi değil; pandemi sonrası ekonomide hızla büyüme trendine kapılan şirketlerin nasıl dengesizlik yaşayabileceğinin örneği.
Pandemi süreci birçok şirket için büyük fırsattı: uzaktan çalışmanın yaygınlaşması, teslimat ve lojistik hizmetlerine talebin artması, dijital hizmetlerin yükselişi… Ama bu yükseliş kalıcı olmadı çoğu yerde. Restoran, çip üretimi, petrol gibi sektörler daralma gösterirken; yemek dağıtım, dijital iletişim, IT hizmetleri gibi alanlar öne çıktı. Ancak pandemi kontrol altına alınınca, insanlar yeniden fiziksel alışverişe döndü, sosyal faaliyetler arttı ve dijital teslimata olan aşırı talep azaldı. Bu, “geçici hava” dediğimiz şeyin sönmesiyle sektörel daralmaları beraberinde getirdi.
Getir, pandemi döneminde hem Türkiye içindeki hem de uluslararası pazarlarda agresif büyüyen şirketlerden biriydi. Fakat bu hızlı büyüme beraberinde riski getirdi: maliyetler de yükseldi ama yönetim anladığımız kadarı ile aldırmadı. Nasıl olsa şirket yüksek hızda büyüyordu, maaliyetlere illa yeter denildi. Ancak bir süre sonra pandemi bitti ve bu hizmetlere olan........