Prof. Dr. Yusuf Özertürk

Fitnenin çok çeşitli sebepleri vardır. Özet olarak bazıları şöyle sıralanabilir:

1-NEFS-İ EMMAREYE (HEVÂYA) TÂBİ OLMA.

*Fitnelerin en önemli sebebi, insanın ‘nefs-i emmaresi’dir (doymayan egosu). İnsan, Dünya’ya doğuştan haz (zevk)alma ve elem çekme özelliklerine sahib olarak gelir. Bu özelliklerinin bir kısmı hayvanlarda da vardır. Mesela: Yeme, içme, cinsi münasebetten zevk alma, hırs, inat, kıskançlık, rekabet, başkalarının elindekini alma, sahip olma arzusu gibi.

Bir kısmı ise hayvanlarda bile yoktur. Mesela: Hiçbir şeye doymama (para, makam, şöhret, gençlik, güzellik vs), yalan söyleme, aldatma, iftira atma, olayları çarpıtma, kin, garaz, intikam hissi, ihanet vs. gibi. İnsanın bu özellikleri, şayet terbiye edilip kontrol altına alınmazsa ve kendi haline bırakılırsa, insan, vahşi hayvanlardan daha vahşi zararlı bir mahluk haline gelir.

Böyle bir insan/insanlar başkalarının haklarına tecavüz ederler. Dünya’da işlenen suçlar ciddi analiz edildiklerinde, altta yatan sebeblerin çoğunun bu terbiye edilmemiş (inançla, eğitimle) nefsanî arzu ve istekler (hevâ) olduğu ortaya çıkacaktır. İşte bir insanda olan bu istekler, bir toplulukta, bir cemiyette, bir cemaatta, bir millette vs de vardır.

Bir insanın nefs-i emmaresi (kötülüklere iten nefis) olduğu gibi, bir topluluğun, cemiyetin, milletin vs, de nefs-i emmaresi vardır. Toplumun ekseriyeti nefs-i emmare’ye tabi olmuşsa, Topluluğun nefs-i emmaresi ile baş etmek artık çok zordur. 

Böylesi toplumlar kötülük toplumu olurlar (1) -Peki böyle olunca ne olur? Olacak olan şudur: Arzu ve isteklerin tatmini için harekete geçilmesi.

Burada önemli olan bir gerçek vardır. O da; nefs i emmarenin (hevâ) meşrû ihtiyaçlarını değil de, onun gayr-ı meşrû ihtirasını tatmin etmenin çok zor olduğu meselesidir. Zira dünyadaki imkânlar sınırsız değildir. Ancak adaletle hakperestane dağıtıldığı zaman, herkesin ihtiyacını karşılamaya yeter. Ama ihtirasların hududu yoktur. İhtirasların bu dünyada tatmini mümkün değildir.

İnsan cibillî olarak doyumsuzdur, mevcut imkânlar ihtirasları doyurmaya yetmez. İşte fitne de tam........

© Yeni Akit