Peygamber aşığı şâir Fuzûli’nin vefâtı (10 Ocak 1556)

HALİT KANAK

1483 yılında Bağdat-Kûfe yolu üzerinde, Bağdat’ın 100 km. güneyinde, Fırat’ın önemli kollarından biri olan Sûrâ nehri kıyılarında yer alan Hille’de dünyaya gelen Fuzûlî, Türkmenlerin Bayat boyundandır. Kendisi de Türkçe ve Farsça dîvânlarının önsözünde ana dilinin Türkçe olduğunu açık bir şekilde belirtmektedir.

Babasının adı Süleyman, asıl adı ise Mehmed olan Fuzûlî’nin Arapça, Farsça ve Türkçe dîvân oluşturabilecek kapasitede şiirler yazması onun yüksek düzeyde bir eğitim aldığını göstermektedir . Bu sebeptendir ki ilim irfan erbâbı kendisine “Molla Fuzûli” ya da “Mevlânâ Fuzûli” demişlerdir. O, bu yönünü şiirlerine de yansıtmıştır.

Nitekim kendisi de, “İlimsiz şiir, esası (temeli) olmayan bir duvar gibidir. Esassız duvar da aslâ mûteber değildir” diyerek önce ilmî çalışmalarını tamamlamış, sonra da doğuştan gelen yeteneği ile şiirlerine devam etmiştir. Türkçe Divânın’ın ön sözünde anlattığına göre küçük yaşta öğrenime başladığını ve âşıkâre şiirler okuduğunu, sonra da okuduklarını kaleme aldığını, bir taraftan da şiirlerinin bilimden uzak olmaması için akli ve naklî ilimleri tahsil etmiştir.

Ancak âdet üzere olduğundan kendisine bir mahlas seçmesi gerekmektedir. Farsça Dîvân’ının önsözünde bu konuya değinen Fuzûli, kendisi için düşündüğü bir mahlasın başka bir şâir tarafından kullanıldığını görünce, kendisine ve başkasına zarar vermemek adına ortak mahlas kullanmaktan vazgeçer ve kimsenin kullanmayacağını düşündüğü “Fuzûli” mahlasını seçer.

Bilhassa Türkçe şiirleri bakımından kendisine ikinci Ali Şir Nevâi denildiği gibi, “Şâir-i mâder zâd” yâni “Anadan doğma şâir” denen Fuzûlî’nin hayatı; doğduğu Hille Şehri ile Kerbelâ ve Necef çevresinde geçer.

Bölge; Akkoyunlular, Osmanlılar ve Safeviler arasında birkaç kez el değiştirdiğinden, Fuzûli ilk........

© Yeni Akit