“Trajik Başarı-Türk Dil Reformu” Üzerine Notlar (12) |
“Trajik Başarı-Türk Dil Reformu” Üzerine Notlar (12)
AHMET TALİB ÇELEN
Geoffrey Lewis’in “Trajik Başarı-Türk Dil Reformu” eserinden notlara devâm ediyoruz. (Tercüme eden: Mehmet Fatih Uslu, Gelenek Yayınları, İstanbul, 2004)
Aynı başlık altında yazdığımız bundan önceki yazımızı “Birinci Kurultay’ın kapanışının akşamında Atatürk’ün masasının çevresinde büyük bir mutluluk ve neşe vardır. Bizzat kendisi şöyle demektedir: ‘Osmanlıcayı yeneceğiz. Türk dili Türk ulusu gibi özgür ve başına buyruk bir dil olacak ve bir onunla uygarlık acununa birden ve toptan gireceğiz.’ diyerek bitirmiştik. Oradan devam edelim:
Ve hemen orada söz derleme seferberliği başlar.
‘Seferberlik’ boş bir benzetme değildir. (…) Her vilayetin merkezinde valinin başkanlığını yaptığı belediye başkanı, komutanlar ve okul müdürlerinden teşkil olunmuş bir ‘toplama heyeti’ ve bunun yanında da her kazanın merkezinde olmak üzere kaymakam tarafından başkanlık edilen birer yan heyet meydana getirilmiştir. Bu heyetlerin görevi halk arasında kullanımda olan sözcüklerin toplanması işini düzenlemekti. Bir yıl içinde bu sözcüklerin yazılı olduğu 125.988 kâğıt gelmiş ve bunların gözden geçirilmesi ve yinelemelerin atılmasıyla 35.357 sözcük kalmıştır. (…) (s. 69)
Bir Araştırma Komisyonu kurulmuş ve Mart 1933’ten Temmuz 1933’e kadar Hakimiyet-i Milliye her gün bir düzine kadar Arapça ve Farsça sözcüğün listesini, ‘Türk okur yazarları! Büyük dil anketi seferberliği başladı. İş başına!’ şeklinde bir başlık altında yayınlamıştır. Diğer........