Yıldırım Koç yazdı…

1932 Ocak – 1935 Ocak döneminde yayımlanan KADRO Dergisi’nin ideolojik önderi, Şevket Süreyya idi.

Şevket Süreyya Aydemir, 10 Kasım 1970 günü Milliyet’te yayımlanan yazısında şöyle diyordu: “Kadro dergisinde ideoloji yazıları ile polemikler benim üzerimde idi.”

KADRO’nun ideolojik önderinin Şevket Süreyya olduğu konusunda İlhan Tekeli ve Selim İlkin’in görüşleri şöyledir:

“Kadro’nun her sayısının yazılarının böyle bir süreç içinde birlikte hazırlanmasına karşın hareketin dayandığı fikirlerin mimarının Şevket Süreyya olduğu açıktır. Nitekim Şevket Süreyya’nın ölümü üzerine yazdığı yazıda İsmail Hüsrev Tökin “Hareketin dayandığı fikirler münhasıran Şevket Süreyya Aydemir’den gelmiştir. Öteki arkadaşları da bunları benimsemişler, aynı çizgi üzerinde yürümüşler, henüz bizde rastlanmamış bir düşünce beraberliği ve birliği içinde her biri ayrı yönden hareketin nazari ilkelerini izlemişlerdi.” demektedir. (…)

“Derginin CHF genel sekreterliğinden gelen sürekli bir tehdit altında yayınını sürdürmesi, yani bir dış tehdidin varlığı da grubun iç bütünlüğünü korumasına önemli ölçüde yardım etmiştir. (…)

“Şevket Süreyya tüm hareket içinde baskın bir yere sahiptir. Aslında tüm öyküyü bir araya getirince bu harekete Kadro hareketi yerine Şevket Süreyya hareketi demenin bile doğru olacağı ileri sürülebilir. Dergi boyunca tüm polemiklerde başı çekmekte, eleştirileri karşılamaktadır. Bir an için Şevket Süreyya’nın hareketten çekildiği düşünüldüğünde, ortada bir hareketin kalmayacağı fark edilebilecektir.” (İlhan Tekeli – Selim İlkin, Bir Cumhuriyet Öyküsü, Kadrocular ve Kadro’yu Anlamak, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 2003;144)

İsmail Hüsrev Tökin de, kendisiyle 16 Kasım 1991 günü yapılan görüşmede şöyle demiştir: “Kadro fikriyatı, Kadro’nun temel fikri Şevket’indi.” (Temuçin Faik Ertan, Kadrocular ve Kadro Hareketi, Kültür Bakanlığı Yay., Ankara, 1994;293)

Şevket Süreyya, eski TKP’nin 1927 yılına kadar en önemli kadrolarından biriydi. Ancak daha o tarihlerde bile Türkiye’nin bağımsızlığını savundu ve Türkiye’yi Sovyetler’in mandası yapma girişimlerine karşı çıktı.

Şevket Süreyya, sosyalizme giden yolun, gelişmiş kapitalist ülkelerin işçi sınıflarının iktidara gelmesinden değil, sömürge ve yarı-sömürge halklarının anti-emperyalist mücadelesinden geçtiğini savunuyordu. Sovyetler’in ve Komintern’in, sömürge ve yarı-sömürge halklarının mücadelesini kullanma anlayışına........

© Veryansın TV