Kadro nasıl bir dünya ve Türkiye’de yayımlandı?
Yıldırım Koç yazdı…
Şevket Süreyya Aydemir’in ideolojik önderliğinde ve Mustafa Kemal Paşa’nın dolaylı desteğiyle 1932-1934 döneminde yayımlanan KADRO Dergisi, dünyanın ve Türkiye’nin 1929 Dünya Buhranı’nın sonuçlarıyla uğraştığı ve Türkiye’de köklü siyasal ve toplumsal dönüşümler gerçekleştirildiği yıllarda önemli tartışmalara öncülük etti.
Komünist Enternasyonal’in 1928 yılında toplanan 6. Kongresi’nde sınıf mücadelesinin şiddetlendirilmesi, sosyal demokratların “sosyal faşist” ilan edilmesi gibi çok sekter kararlar alındı. Sovyetler Birliği, kapitalist dünyanın büyük bir buhrana gittiğini tespit ederek, özellikle emperyalist ülkelerde yeniden bir devrimci durum ortaya çıkacağını tahmin etti. Sovyetler Birliği dış politikasının aleti konumundaki Komintern, komünistlerin önderliğindeki işçi sınıflarının iktidara yürüyeceği beklentisiyle, komünist olmayan her görüşe karşı düşmanca bir tavır aldı. Bu sekter tavır, özellikle Almanya’da 1932 Temmuz seçimlerde NAZİ’lerin başarısında ve 1933 Ocak ayında yönetime gelmesinde etkili oldu.
1929 yılında tüm kapitalist dünya kapitalizmin ikinci küresel krizini yaşamaya başladı. Gelişmiş kapitalist ülkelerde işsizlik 1932-1933 yıllarında rekor düzeylere yükseldi. İşsizlerin oranı İngiltere ve Belçika’da işgücünün yüzde 22-23’ünü, İsveç’te yüzde 24’ünü, ABD’de yüzde 27’sini, Avusturya’da yüzde 29’unu, Norveç’te yüzde 31’ini, Danimarka’da yüzde 32’sini buldu. Almanya’daki işsizlik oranıysa yüzde 44’ün üstündeydi.
Bu koşullarda bazı ülkelerde gerici ve faşist yönetimler iktidara geldi.
Japonya’da 1931 yılında yönetime gelen gerici iktidar, önce Mançurya’ya, ardından Çin’e saldırdı. İtalya, 1931 yılında Habeşistan’a saldırdı. Portekiz’de 1932-1968 döneminde Salazar diktatörlüğü yaşandı. Almanya’da Naziler 1932 yılı Temmuz ayındaki seçimlerde oyların yüzde 37,4’ünü aldılar. Almanya Devlet Başkanı Hindenburg 30 Ocak 1933 günü Almanya başbakanlığına Hitler’i atadı.
Sovyetler Birliği’nde Stalin’in Komünist Parti içindeki hakimiyetinin pekiştirilmesinden sonra, 1928 yılından itibaren anti-demokratik baskılar iyice arttı.
Cemiyet-i Akvam (Milletler Cemiyeti), Türkiye’yi 6 Temmuz 1932 tarihinde üyeliğe davet etti. TBMM, Türkiye’nin Milletler Cemiyeti’ne giriş davetini 9 Temmuz 1932 günü onayladı. Türkiye 18 Temmuz 1932 tarihinde Cemiyet-i Akvam’a üye oldu.
Türkiye 1929 Dünya Buhranı’ndan........
