Ενέργεια: Γιατί το Target Model δεν λειτούργησε όπως αναμενόταν στην Ελλάδα |
Τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν τον συντάκτη τους, χωρίς να συμπίπτουν κατ' ανάγκη με την άποψη του Tvxs.gr
Πέντε χρόνια μετά την πλήρη εφαρμογή του ευρωπαϊκού Target Model στην Ελλάδα, η υπόσχεση για χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και ουσιαστικό ανταγωνισμό παραμένει ανεκπλήρωτη. Παρά το άνοιγμα της αγοράς και την τυπική ευθυγράμμιση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, ο ανταγωνισμός παραμένει περιορισμένος και η μεταβλητότητα των τιμών υψηλή, με αποτέλεσμα οι τιμές του ρεύματος να διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα και να διευρύνεται η ενεργειακή φτώχεια στη χώρα μας. Το πρόβλημα δεν είναι ωστόσο συγκυριακό, όπως συχνά προβάλλεται, αλλά βαθιά δομικό.
Η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης 2021–2023 κατέδειξε με τον πιο σαφή τρόπο τα όρια της αυτορρύθμισης στην αγορά ενέργειας. Η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με απότομες αυξήσεις τιμών, οι οποίες μετακυλίστηκαν στους καταναλωτές, ενώ το κράτος αναγκάστηκε να παρέμβει εκτεταμένα με επιδοτήσεις και έκτακτα μέτρα για να απορροφήσει μέρος του κόστους. Παρά τη σημαντική δημοσιονομική προσπάθεια, τα δομικά χαρακτηριστικά της αγοράς παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητα, με αποτέλεσμα οι ίδιες πιέσεις να επανεμφανίζονται κάθε φορά που η κρατική στήριξη υποχωρεί.
Η ελληνική χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας χαρακτηρίζεται από ολιγοπωλιακή διάρθρωση, η οποία δημιουργεί αυξημένους κινδύνους συντονισμένης συμπεριφοράς μεταξύ των συμμετεχόντων. Η παραγωγή και η προμήθεια συγκεντρώνονται σε λίγους καθετοποιημένους ομίλους, ενώ η προθεσμιακή αγορά εμφανίζει χαμηλή ρευστότητα. Παράλληλα, η χώρα παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από το φυσικό αέριο, το οποίο λειτουργεί συχνά ως οριακή τεχνολογία διαμόρφωσης των τιμών. Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά ιδιαίτερα ευάλωτη στις διεθνείς διακυμάνσεις και με περιορισμένη ανθεκτικότητα σε γεωπολιτικές κρίσεις.
Παράλληλα, οι στρεβλώσεις αυτές δεν πλήττουν όλους τους καταναλωτές με τον ίδιο τρόπο. Η υφιστάμενη αρχιτεκτονική της αγοράς δημιουργεί ανισότητες και εντός της ζήτησης: μεγάλες επιχειρήσεις και όμιλοι έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε εργαλεία σταθεροποίησης του κόστους, ενώ νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις εκτίθενται δυσανάλογα στη μεταβλητότητα των τιμών. Η ενεργειακή φτώχεια........