We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Η εργασία στην εποχή του Covid-19: Από την υγειονομική κρίση στην κοινωνία της επισφάλειας

4 0 0
21.09.2020

Κάθε κατάσταση που θέτει στην ημερήσια διάταξη τη μάχη για να διατηρηθεί η συνοχή της κοινωνίας θέτει ταυτόχρονα και το ερώτημα πάνω σε ποιες βάσεις θα χτιστεί το μέλλον. Μέσα στη δίνη της κρίσης οι δυναμικές που αναπτύσσονται ανατρέπουν τα προηγούμενα δεδομένα και παράλληλα προδιαγράφουν και την επομένη μέρα, με την εργασία να μην αποτελεί εξαίρεση. Όπως η περίοδος 2010-14 διαμόρφωσε τις βασικές συνισταμένες για το υπόλοιπο της δεκαετίας στο πεδίο της εργασίας και των εργασιακών σχέσεων, το ίδιο συμβαίνει ήδη με την πανδημία. Αλλάζει βίαια τους όρους ζωής και ταυτόχρονα διαμορφώνει μια νέα συνθήκη.

Η αγορά εργασίας στην Ελλάδα βρέθηκε από τα πρώτα στάδια της τρέχουσας κρίσης αντιμέτωπη με δύο αλληλένδετα φαινόμενα: την απότομη κάμψη της απασχόλησης και την αυθόρμητη τάση για τη μετακύλιση του κόστους προσαρμογής στη νέα κατάσταση στη μισθωτή εργασία. Τα βασικά χαρακτηριστικά των εργασιακών σχέσεων στην Ελλάδα, το ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό εργαζομένων στον τουρισμό και την εστίαση, η «κληρονομία» της κατάρρευσης των εργασιακών σχέσεων την περίοδο 2010-14 και η ιδιαίτερα υψηλή τάση για εργοδοτική παραβατικότητα, λειτουργούν πολλαπλασιαστικά στην έκταση και την ένταση των παραπάνω φαινόμενων.

Ο παραπάνω συνδυασμός δημιουργεί μια «τέλεια καταιγίδα» για την ακόμη μεγαλύτερη μείωση της κοινωνικής διαπραγματευτικής δύναμης των εργαζομένων. Η κοινωνική διαπραγματευτική δύναμη δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Ορίζει τα όρια και τις προσδοκίες μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών. Απολήγει, δε, σε πολύ βασικά και πρακτικά ζητήματα: το πως θα μπορεί να σταθεί ο εργαζόμενος απέναντι στο σημερινό ή δυνητικό εργοδότη για το ύψος του μισθού του, το πότε θα πάρει άδεια ή το πόσο χρόνο θα χρειαστεί ενδεχομένως να εργαστεί υπερωριακά για να ανταπεξέλθει στους στόχους του. Σε αυτό το πλαίσιο το επίπεδο της ανεργίας διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για το ποσό ισχυρή είναι η διαπραγματευτική θέση των εργαζομένων. Σύμφωνα με τη μηνιαία έκθεση του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ,[i] το ισοζύγιο προσλήψεων απολύσεων το επτάμηνο Ιανουαρίου – Αυγούστου 2020 εμφανίζεται μειωμένο κατά 169.239 θέσεις εργασίας σε σχέση με πέρυσι. Η κάμψη αυτή – η μεγαλύτερη που παρατηρείται μεταξύ δυο διαδοχικών ετών από το 2001 – αποτυπώνει την δυναμική για μια ραγδαία άνοδο της ανεργίας που αλλάζει τον κοινωνικό συσχετισμό δύναμης. Παράλληλα, τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ καταδεικνύουν κατακόρυφη άνοδο του ποσοστού ανεργίας στο 18,3% τον Ιούνιο, από 14,5% το Μάρτιο (μήνας που επιβλήθηκε το lockdown)[ii], ποσοστό που συνιστά υψηλό 16 μηνών.

Όσο λιγότερα τόσο καλύτερα; Η κυβερνητική πολιτική

Η επίδραση της υγειονομικής κρίσης στον κόσμο της εργασίας δεν συνιστά ασφαλώς ελληνική ιδιαιτερότητα. Όλο αυτό το διάστημα η διεθνής εμπειρία έδειξε πως η στήριξη των εισοδημάτων και της εργασίας είναι αναγκαία για να αποτραπεί η οικονομική κατάρρευση. Σε όλο τον κόσμο τη θέση της πίστης στο αόρατο χέρι της αγοράς έλαβαν πρωτοφανούς κλίμακας κρατικές παρεμβάσεις, αδιανόητες πριν από την πανδημία. Με αυτά τα δεδομένα δίνεται η δυνατότητα οι επιλογές της ελληνικής κυβέρνησης να συγκριθούν με άλλες αντίστοιχες.

Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες χώρες, η ελληνική κυβέρνηση διαφοροποιήθηκε σε δύο κρίσιμα σημεία: στην επιδότηση της αναστολής της εργασίας και την υιοθέτηση μιας οριζόντιας ενίσχυσης των 534 ευρώ αντί για την επιλογή αναπλήρωσης ποσοστού του μισθού που στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες υπερέβη το 70%. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία μιας γκρίζας ζώνης εργαζομένων μεταξύ ανεργίας και εργασίας που διαρκώς παρατείνεται και η πρόκληση μεγάλων απωλειών εισοδήματος για εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους που κλήθηκαν να ζήσουν με 17,8 ευρώ την ημέρα[iii].

Η ίδια λογική -περιστολή της εργασίας και μειώσεις μισθών- αποτέλεσε τη βάση του προγράμματος ΣΥΝεργασία. Ο έως τώρα καθόλου θετικός απολογισμός -αφού, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα γνωστά στοιχεία, από τον Ιούλιο μόλις 50.000 εργαζόμενοι έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα- και οι διαρκείς τροποποιήσεις του διαμορφώνουν ξεκάθαρη εικόνα αποτυχίας. Ο λόγος δεν είναι άλλος από το ότι σε ένα περιβάλλον χωρίς ουσιαστικά κανόνες, επιλέγεται ως πιο συμφέρουσα λύση για τη μείωση του εργατικού κόστους εκείνη των απολύσεων αντί της εκ περιτροπής εργασίας. Από αυτήν την αποτυχία προκύπτει ένα βασικό συμπέρασμα. Χωρίς ουσιαστικά μέτρα προστασίας της εργασίας και με τις απολύσεις απελευθερωμένες η αγορά ισορροπεί στο χειρότερο δυνατό παρονομαστή για τον κόσμο της εργασίας.

Η σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ που........

© TVXS


Get it on Google Play