*Sokak ortasında bir sadrazamın öldürülmesi, tarihin dönüm noktalarından biri sayılabilir.

Osmanlı Devleti’nin son devrinde cereyan eden Mahmud Şevket Paşa suikastı, devrin siyasî atmosferini kökünden değiştiren sarsıcı bir hadisedir. 11 Haziran 1913 öğle vakti Bayezid Meydanı’nda işlenen bu siyasî cinayet, İttihat ve Terakki’nin iktidarını mutlaklaştırması için bir dönüm noktası teşkil etmiştir.

Mahmud Şevket Paşa, bir Çeçen kölenin torunu ve bir mutasarrıfın oğlu olarak Bağdad’da doğdu. Askerî mekteplerde okuyup kısa zamanda paşa oldu. Fransızca, Almanca ve iyi matematik öğrendi. Osmanlı ordusunu modernleştirmek üzere davet edilen Alman askerî heyeti ile yakın mesai yaptı. Goltz Paşa’nın muavini oldu. Silah satın alma komisyonlarında bulundu. Bu hususta hep Almanya’yı tercih etmesi, dedikoduyu mucip oldu.

Kuyumcu vitrini

Hicaz Demiryolu inşası çerçevesinde Mekke-Medine telgraf hattının döşenmesiyle vazifelendirildi. 6 ay kaldığı bu vazifeyi bir nevi sürgün addetti ve Padişah’a düşman oldu. Kosova valiliğinde İttihat ve Terakki Cemiyeti ile temas kurarak illegal hareketlere göz yumdu.

31 Mart karşı darbesini bastırmak üzere Selanik’ten yola çıkan Hareket Ordusu’nun başında İstanbul’a yürüdü. Orduya hitaben yaptığı ve sonra plağa da alınan nutkunda, velinimetine ağır hakaretlerde bulundu: “O köhne Bizans’ın Yıldız burcunda ikamet eden baykuş, insan kanı emmekten, öksüz yetimlere gözyaşı döktürmekten mütelezziz olan haris, 600 senelik muhteşem, muzaffer bir milletin tarihini, ecdadın namusunu lekeleyen o insan kıyafetindeki canavar…”

Sultan Hamid’in hal’inde mühim rol oynadı. Adamları Yıldız Sarayı’nı yağma ederken, o da vaktiyle Padişah’a verdiği jurnallere vasıta olan Cevher Ağa’yı, foyası ortaya çıkmasın diye astırdı. Padişah'ı ölümle tehdit ve ölünce hükûmete kalacağını küstahça ihtar edip bankadaki parasına el koydu.

“Bu yüzbaşı 19 senede paşa olmuş, göğsü eteklerine kadar Sultan Hamid’in murassa nişanları ile kuyumcu vitrinine dönmüştü. Bu adam olsa olsa Sultan Hamid’in Hareket Ordusu üzerine sevk edeceği bir ordunun kumandanı olabilirdi. Padişaha karşı hareket eden bir ordunun değil!” (Hasan Amca, Doğmayan Hürriyet)

Vatan mı, şöhret mi?

Ordu içindeki pozisyonu iyice güçlendi. Almanya ve Fransa’ya ziyarete gitti. Göğsü Alman ve Fransız nişanlarıyla dolu döndü. 1910’da harbiye nazırı oldu. 1910 Arnavutluk ayaklanması sırasındaki kanlı icraatları, Osmanlıların Rumeli’deki ileri karakolunun elden çıkmasına sebep oldu. Trablusgarp’taki askerleri çekmesi, İtalyan işgaline zemin hazırladı. Balkan harbindeki basiretsizlikleriyle Rumeli kaybedildi.

Almanlarla yakın irtibatı, kendisine politik ve diplomatik avantajlar temin etti. Askerin siyasete karışmasına karşı çıkar, fakat “Ben de siyasetle meşgul oldum ama o gayrimeşru........

© Türkiye