Rumeli, Osmanlının öz evladı mıydı? |
Osmanlıların Rumeli’ye ehemmiyet verip, Anadolu’yu ikinci plana ittiği, bu sebeple Rumeli’nin daha ileri ve zengin göründüğü söylenir.
Osmanlı Beyliği, Söğüt ve çevresinde kurulduğu için, Anadolu menşeli kabul edilip, burası imparatorluk topraklarının ana çekirdeği olarak görülmüştür. Ancak Osmanlı İmparatorluğu zamanında, Anadolu devletin topraklarından sadece bir kısmı idi. Dünyanın en büyük imparatorluklarından birisi olarak tarih sahnesine çıkması, Anadolu değil, siyasi mukavemetin az olduğu ve zengin Rumeli sayesindedir.
Osmanlılar Rumeli'de kuvvetlendikten sonra Anadolu birliğini kurabilmiştir. Devletin esas siyasi organizasyonunu kurulduğu mıntıka Rumeli’dir. Osmanlılar, Rumeli’de öylesine sağlam bir bünye kurmuştur ki, Timur gailesinden sonraki kaosta (Fetret Devri'nde) Anadolu toprakları çok kısa zamanda elinden çıkarken, elindeki Rumeli toprakları sayesinde Osmanlılar varlığını sürdürebilmiştir. Bundan sonra Rumeli’yi sahiplenerek hakiki vatanın parçası saydılar. Payitaht Edirne bile bu yakada idi.
XVI. asırdan itibaren Anadolu’da görülen isyanlar, ihmalden dolayı değil, siyasi ihtiraslardan kaynaklanır. Ama bunlar Anadolu köylerinin boşalmasına, halkın şehirlere dolmasına, ekonominin bozulmasına, sosyal düzenin altüst olup halkın fakir düşmesine sebebiyet vermiştir. Rumeli isyanları XIX. asır gibi geç bir tarihe aittir ve umumiyetle kaçınılmaz şekilde milli mahiyettedir.
Cumhuriyeti kuran kadro ekseri İttihatçı, bunların da haylisi Rumelili olduğu için, bu harekete reaksiyon gösteren bazı kesimlerce Rumeli hakkında yanlış bir intiba meydana gelmiştir.
Peki Rumeli’nin bu ehemmiyeti nereden geliyor? Osmanlıların misyonunu gaza ruhu teşkil ettiği ve bunun da istikameti garp olduğu için, Rumeli her zaman ehemmiyetli görülmüş, protokolde tercih edilmiştir.
Rumeli kazaskeri, Anadolu kazaskerinden, Rumeli defterdarı, Anadolu defterdarından evvel gelir. Rumeli beylerbeyi, emsalleri içinde birincidir; Divan’a katılma hakkı sadece ondadır. İlk kurulan beylerbeyilik Rumeli’dir. Payitaht, Rumeli’dedir.
Osmanlı kuruluş tarihi üzerinde çalışmalarıyla tanınan tarihçi Paul Wittek, Osmanlılar için Rumeli’nin bir varlık sebebi olduğunu, Balkan mağlubiyeti ile bunun kaybedildiğini söyler. Sofya 1385’te, Erzurum 1518’de; Selanik 1387’de, Van 1530’da fethedilmiştir.
Rumeli hakikaten zengin miydi? Evet,........