Osmanlılar eski medeniyetlere ait isimlerden ürküntü duymamışken geçen asırda Türkiye’de çok sayıda vilayet ismi resmen değiştirilmiştir. Bu ideolojik furyada gülünç adlar da ortaya çıkmıştır.

Şehir isimlerinin bazısının çok eski tarihi menşeleri vardır. Şehirler milletler ve kültürler arasında el değiştirdikçe isimleri başkalaşır veya tamamen değişir. Osmanlılar eski medeniyetlere ait isimlerden ürküntü duymamışlar, ekseriya onu kendi lisanlarının fonetiğine uydurmuşlardır.

Fakat siyasi ve sosyal şartlar değişince, bu isimler kimilerini ürkütmüş veya rahatsız etmiştir. Bu ve başka sebeplerle Türkiye’de çok sayıda vilayet ismi sonradan resmen değiştirilmiştir. Kaza ve köy isimlerinde de çok sayıda değişiklik yapılmıştır.

1916 yılında başlayan bir furya ile 30 bine yakın şehir, kasaba ve köy ismi, Türkçe olmadığı bahanesiyle yahut Osmanlıları ve eski kültürü hatırlattığı gerekçesiyle değiştirilmiş, ama bazısı çok gülünç olan bu yeni isimlerin de çoğu halk tarafından hüsnü kabul görmemiştir.

1933’te Adana’nın adı Seyhan yapıldı. 1956’da tekrar Adana ismine dönüldü. Hitit ziraat ilahı Adanus yahut Adonis’den geldiği söylenir.

Malatya’nın Hısnımansur (Mansur Kalesi) kazası ismini Emevi kumandanından alır. Kale şimdi baraj altında kalmıştır. Kasabanın ismi 1926’da Adıyaman’a çevrildi. Bunun da Türkçe Yediyaman’dan yahut Arapça Vadileman’dan (aydınlık vadi) geldiği söylenir. Şehir üç cihetten derin ve dik vadilerle çevrilidir.

Karahisarısahip vilayeti, Afyonkarahisarı diye anılmaya başlanmış iken, zamanla Afyon demek adet oldu. Öteden beri en fazla afyon ziraati burada yapılırdı. 2005’te şehrin ismi resmen Afyonkarahisarı yapıldı. Afyon (ophium) Yunancadır.

1926’da Karaköse kasabası vilayet yapıldı. İsmini Celayir şehzadesi Bayezid’den aldığı zannedilen ve o zamana kadar sancak (vilayet) merkezi olan Bayezid de kaza olarak buraya bağlandı. Adı da Doğubayezid yapıldı, halbuki Batıbayezid yoktur. Karakilise’nin adını 1919’da Kazım Karabekir değiştirerek Karaköse yapmıştır ki bir manası yoktur. Bu isim 1938’de Ağrı’ya çevrildi.

Artvin vilayetinin adı Gürcüce bağlık manasına Livane iken, 1925’te Artvin kullanılmaya başlandı. Artvin ve Rize birleştirilip Çoruh vilayeti kuruldu. Sonra Rize ayrıldı. Çoruh adı 1956’da Artvin’e döndürüldü. Artvin, Gürcüce Artavani’den gelir ki, Zerdüşt azizi Arta’nın yeri demektir.

Karesi vilayeti 1926’da Balıkesir yapıldı. Şehrin balı, kesîr (yani çok) olmadığına göre, Paleokastro (Eski Hisar) kelimesinin halk dilindeki (Balıkhisar) halinden gelir.

Osmanlı Devleti’nin kurulduğu belde olan Ertuğrul vilayetinin ismi 1926’da Bilecik yapıldı. Antik çağda ismi Belekoma idi. Vilayetin merkez kazası idi. Osmanlılarda bazı vilayetlerle vilayet merkezinin ismi aynı değildir.

Genç vilayetinin........

© Türkiye