ODTÜ’deki köksüz bayraksızlar |
Türkiye’de üniversite meselesi hiçbir zaman yalnızca bir eğitim ve öğretim parantezine sığmadı. Bu toprakların kampüsleri, özellikle 1940’ların sonundan itibaren bilgi üretim merkezi olmanın ötesine taşınarak; ideolojik tahkimatların, toplumsal mühendislik deneylerinin ve gençlik üzerinden yürütülen zihin operasyonlarının ana sahası hâline getirildi…
Bugün ODTÜ’de bir öğrencinin başına şişe vurulmasıyla somutlaşan şiddet görüntüsünü, sadece iki grup arasındaki anlık bir husumet ya da basit bir asayiş vakası olarak okumak, meseleyi bilerek yüzeyde bırakmaktır.
O şişe, sadece bir öğrencinin başında kırılmadı; Türkiye’nin üniversite fikrinin, akademik huzur arayışının ve daha önemlisi devlet aklının eğitim vizyonu üzerinde de sembolik bir kırılma meydana getirdi.
1960’lı yıllar, Türk yükseköğretiminin yalnızca kurumsal yapısını değil, sosyolojik kimliğini de dönüştüren bir eşik olmuştur. Üniversite, bu dönemden itibaren millî bünyeye düşünce taşıyan bir merkez olmaktan çıkarılarak, küresel ve yerel ideolojik rekabetlerin kesiştiği bir gerilim alanına itilmiştir. Gençliğin doğal entelektüel enerjisi, çoğu zaman kendiliğinden bir gelişim süreci yerine, yönlendirilmiş kutuplaşma modelleri içinde tüketilmiştir.
1970’lerin çatışma iklimi ve 1980 öncesi şiddet sarmalı, farklı biçimlerde görünse de aynı yapısal sorunun devamıdır. Bugün kampüslerde zaman zaman yeniden ortaya çıkan tahammülsüzlük refleksleri, o tarihsel sürekliliğin güncellenmiş bir versiyonu olarak karşımıza çıkmakta.
Burada mesele yalnızca sağ-sol ayrımı değildir. Asıl mesele, üniversiteyi millî bütünlükten ve toplumun ortak değerlerinden koparıp; kendi içine kapalı birer ideolojik hücreye dönüştürme projesidir.
Üniversitenin aslî ve vazgeçilmez görevi nettir; bilim üretmek, evrensel düşünceyi yerel bir şuurla harmanlamak ve eleştirel aklı millî bir sorumlulukla beslemek...
Türkiye’de akademik özerklik kavramı, ne yazık ki uzun bir süredir kavramsal bir kargaşanın ve kasıtlı bir saptırmanın gölgesinde........