Ürküt, korkut, yönet! Kâhine |
Halid bin Yezîd “Ana” der, “Gel, vazgeç şu sevdadan. Ne senin ordun eski gücünde ne de bunlar yerinde saydılar...”
Mağribiler kendilerine Berberî diye hitap edilmesinden hoşlanmaz. Nereden mi biliyorum? Bir Tunus gezisinde bölgelerine gitmiş hanelerine girmiştim, kendilerine Emazığ (hür insanlar) denmesini istiyorlar.
Zaten Berberî lafzı Romalılardan kalma, işgal ve istilada zorlanınca yerli halkı “barbar” diye çağırırlar. Araplar gelir “Berberî” şeklinde yumuşatırlar.
Efendim bu kavim Mısır’dan Atlas Okyanusu’na kadar bütün Kuzey Afrika’da yaşar. Fas, Cezayir, Mali, Nijer, Libya ve kısmen Mısır ile Burkina Faso’da.
Bir rivayete göre Şam Filistin civarından, diğerine göre Yemen’den göç ederler buraya.
Beş bin yıl önce, belki daha fazla.
Berberîler cesur, savaşçı ve iyi binici olsalar da İslam öncesi kurdukları devletler (Doğuda Numidya, batıda Mağribu’l-Aksa ve Mavritanya) ömürlü olmaz.
Aralarında sarp dağlar, kavruk çöller vardır, eh bir de kabilecilik kabarınca...
Bu yüzden Kartaca, Roma, Yunan tahakkümü altında kalırlar. Müstevliler ağır vergiler koyar, isyana kalkanları kırar. Yekvücut olamadıkları için işgalciyi söküp atamazlar.
Derken Gotlar (Vandallar) iner sahaya. Berberîler Romalılardan kurtulmak için onlara destek olsalar da I. Justinianus’un Komutanı Belisarios, Midenos’u kuşatır son Vandal kralı Gelimer’i teslim alır kolayca.
Amr bin Âs (radıyallahü anh) girdiğinde havali Rumların elindedir, Emazığlar öz yurdunda parya.
Müslümanlar bazı bölgeleri ele geçirseler ve Keyruvan gibi bir belde kursalar da fetih sanıldığı kadar kolay olmaz.
Müşrikler Cerâve’yi karargâh yapar, eski Kral Kusiela‘nın (Aksel) kızı Dehiya etrafında toplanırlar. Dehiya Bizans valisi ile evlenmiş, ondan iki oğlu (Bagay ve Khenchla) ve bir kızı (Florinda) olmuştur. Değişik güçleri olan bir kadındır.
Büyü ve göz bağı ile uğraşır, tebaası ondan korkar. İhtimal üç harflilerle de iş birliği yapar, iyi saatte olsunlar. Bu yüzden Kâhine derler ona.
Dirayetli ve buyurgandır hem kavmini hem de civar Rumları kendine bağlar.
Benû İfren, Zenâte ve diğer Butr aşiretleri de emrine sadıktırlar. Rivayete göre 127 yıl yaşar, 35 yıl tahtta oturur dile kolay. Kâhine’nin fedaileri Avras Dağlarına pusu atar, yabancıları saraya yaklaştırmazlar.
Bunlar çivit renkli urbalar giyer, yüzlerini nikapla sararlar. Nikap kum fırtınalarında can kurtarır biiir. Düşmanından saklar iki.
Zarif çehreli, renkli gözlü ve sevimli olsalar da kindardırlar. Husumeti soğutmaz, unutmaz, bir ömür intikam peşinde koşarlar.
Öyle ki hâkimler maktul yakınlarına öç alma fırsatı sunar. Yoksa hükme razı olmaz, katili arar bulur, gereğini yaparlar!
Berberî kadınları da muhariptir, erkeklerle birlikte savaşırlar. Aynı kıyafete büründükleri için müzekker müennes belli olmaz.
Hatta ölen birini tespit için yüzünü açmaz, nikabını tekrar dolayıp tanımaya çalışırlar.
Bir rakibi yok etmenin en kolay yolu savaş meydanında vurmaktır sırtına, karışır gidersin o........