Derebeyler devrinde şatolar: Sefahat mi sefalet mi?

Orta Çağ’da soyluların hayatı “dışı seni içi beni” tadındadır, herkes onlara özenir ama...

Filmlere bakarsanız Orta Çağ şatolarında hayat balo kıvamında akar, devamlı ziyafetler, düellolar, turnuvalar.Dük-düşes, marki-markiz, kont-kontes, vikont- vikontes, baron-barones, lordlar-leydiler, kavalyelerşövalyeler artık her neyseler, kalın ayaklı masalara oturur, dik arkalıklı sandalyelere kurulurlar. Avize ve şamdanlar mumlarla donatılmıştır, çalgılar çalar, kadehler dolar, çakırkeyif kahkahalar... Silahşorlar mızrak tokuşturur, cambazlar takla atar, soytarılar şaklabanlık yapar. Ozanlar ağzından ateş saçan göl canavarını anlatırlar.Hâlbuki şatolar bir nevi kaledir, mimarlar seyr-i seyranı, zevk-ü sefayı değil müdafaayı öne alırlar. İçeride dik merdivenler vardır ve daracık daracık koridorlar. Mekân titretecek kadar soğuk, ürkütecek kadar boğuktur, küflü duvarlar, yosunlu kuytular...Şömine ile ısınıp meşale ile aydınlandığı için tavanlar duman rengidir, bacalar zift, urbalar is kokar.

MAHREMİYETTEN MAHRUMLAR

Büyük salonda (Great Hall) duvar bölme yoktur, kadınlar, adamlar bir pöstekiye kıvrılır yatarlar. Evet maalesef yan yana.Yerlerde halı kilim bulunmaz, kont cenapları odasının duvarlarına keçe astırır ki harice ses çıkmaya. Sadece asiller yastık kullanabilir, nehre ve ormana açılan gizli geçitleri de onlar bilir anca. Kontun muhafızları vatandaştan haraç toplar, dikleneni ibretiâlem için bacağından asar.Günbegün düşmanları artar, bu yüzden pencereleri dar tutar, teraslara mazgal koyarlar.

Fransızcadaki garde (kıyafet)-robe (dolab) kelimelerinden teşkil olunan gardırobu hepimiz biliriz. Şatolarda duvar üzerindeki çıkıntılar da aynı adla anılır, ancak bunlar defihacete yarar. Girersiniz üzerinde delikler olan bir ahşap sıra, aralarda perde bulunmaz, omuz omuza oturur bırakırlar boruya, gaita yer çekimi marifetiyle aşağı kayar. Biriktiği yerde tepe olur âdeta, yazın tebahhur eder (buharlaşır), ufunet (pis koku) sarar. Şato sakinleri alışkındır, rahatsız olmaz, farkına bile varmaz.Eğer hatırlı bir misafir gelecekse lağımcı (gong farmer) tutar, dışkıyı fışkıyı attırırlar uzağa. Avrupalılar kedi sevmez psicikleri şeytan ve cadılarla eş tutarlar. Hâl böyle olunca fareler fink atar ortalıkta.

Belki haşmetlilerin banyosu vardır ama diğerleri sudan uzak yaşar. Orta Çağ Hristiyanları sadece vaftizde ıslanır, kirli kalmayı iftihar vesilesi sayar. Yıkanmayı kerih görür, vebanın bu yolla bulaştığını........

© Türkiye