“Düşüncede derinleşmek bir sabır ve disiplin işidir. Sanılanın aksine kırsal hayat, zihnî disiplini ortadan kaldırmaz. Tersine onu Varlık’ın ritmiyle uyumlu hâle gelecek şekilde eğitir. Akademik teknik felsefe şehirde yapılır; ama asıl iş olan düşünmek, ancak varlığın komşusu olduğumuzda mümkün hâle gelir.”

Yukarıdaki satırlar, Millî İstihbarat Teşkilatı’nın Başkanı İbrahim Kalın’ın -Varlık ve Zaman adlı kitabın yazarı 20. Yüzyıl Alman filozofu Martin Heidegger ile muhayyel sohbetlerini içeren- Heidegger’in Kulübesine Yolculuk adlı, 2 Ekim 2025 tarihinde yayımlanmış kitabından.

İbrahim Kalın’ın başka birkaç cümlesini daha alıntılamamız elzem. Aşağıda okuyacaklarınız da 10 Ocak 2024’te MİT’in, 97. kuruluş yıl dönümünde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla gerçekleştirilen törendeki konuşmasından:

“Vatanımızı karada, denizde, havada, uzayda ve siber dünyada korumak ve dirençli hâle getirmek için geleneksel ve modern yöntemleri mezcederek stratejik bir bütünlük içinde hareket ediyoruz. Sunduğu büyük imkânların yanı sıra büyük tehditleri de beraberinde getiren Yapay Zekâ, çağımızın âdeta dijital atom bombasıdır… Haksız hiçbir eylem karşılıksız bırakılmayacaktır. Devlete ve millete yapılan hiçbir ihanet cezasız kalmayacaktır.”

İmdi… İlk paragrafta ‘bir filozof’, ikinci paragrafta ‘bir savaş komutanı…’

Bir devletin; felsefe, sosyoloji ve siyaset bilimi konularında akademik ihtisas yapmış profesör istihbarat başkanı Yapay Zekâ’yı böylesi bir muhtemel tehdit olarak tasnif ediyorsa bunu çok ciddiye almalıyız. Alıntılar, iki yıllık zaman diliminden, dolayısıyla güncel değil; ama bu nüansın ehemmiyeti yok. Zira tehdit güncel, devam ediyor ve üstelik güçlenme potansiyeline de haiz. Yani şu anda; geçmişi değil, muhtemel geleceği konuşuyoruz.

Bu yazıda İngilizcedeki zekâ ve istihbarat manasında ‘intelligence’ kavramı ekseninde Yalan Makinesinden Yapay Zekâya uzanan evrime kısaca bakıp bugüne........

© Türkiye