We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

İctihadlarda Rahmet Olan Farklılık Dört Mezhepte Namaz

9 2 0
04.01.2020

İctihadlarda rahmet olan farklılık, Müctehidlerle ilgili bir konudur. Çünkü Müctehid, kendi ictihadına göre hareket etmek mecburiyetindedir, başkasını taklid edemez. Taklid eden de müctehid olmaz. İslam dininde ictihad, Eshab-ı kiram’ın Hazret-i Peygamber’den naklettikleri bilgilerin teknik kontrolü yapıldıktan sonra âlim kişide hasıl olan kanâattir. İslam’da her âlim, müctehid değildir. Dört mezheb imamı ve onların birinci derecede talebeleri, “ictihad etme ehliyeti” kazanmışlardır. Dört Mezhep imamından önce de Müchehidler vardı. Bunların hepsi, Ehl-i sünnet itikadındadır. Bu konuda Cumhûr’un ittifakı vardır. Cumhûr’un bid’at ve dalâlet ehli olarak nitelendirdiği kişilerden âlim olanlar olmuştur. Fakat hiçbiri, Ehl-i sünnete göre Müctehid sayılmamıştır.

Bu durumda “rahmet olan ictihad farklılığı”, İslam ümmeti için dini yaşama konusunda bir kolaylık olmuştur. Dört mezhepten birinde bir zorluk ve sıkıntıyla karşılaşan bir Müslüman, kurallarına uyarak diğer bir mezhebi taklid etmek suretiyle çözüm bulabilmektedir.

Buna göre Dört Mezhebe göre “Namaz ve İlgili Konular”, aşağıda sunulmaktadır.

NAMAZ ÖNCESİ HAZIRLIK

1. Necasetten Temizlik

Necaset, pislik demektir. Fıkıh kitaplarında necaset, namaza mâni olma derecesine göre iki gruba ayrılmıştır:

  • Kaba necaset: İnsandan çıkınca abdest veya gusle sebep olan her şey; eti yenmeyen hayvanların dabağlanmamış derisi, eti, pisliği idrarı; insanın ve bütün hayvanların kanı; şarap, leş, domuz eti; kümes hayvanlarının pisliği; yük hayvanlarının, koyun ve keçinin necasetleri, galiz, kaba necasettir.

Katı necasetlerde deride, elbisede ve namaz kılınan yerde bir dirhem (4.8 gr); akıcı necasetlerde, açık el ayasındaki suyun yüzeyi kadar olan miktar, namaza mâni olur.

Dirhem miktarı necasetle namaz kılmak, tahrimen mekruhtur. Bunu temizlemek vaciptir. Dirhem miktarından fazlasını yıkamak farz, bununla namaz, sahih olmaz. Dirhemden azını yıkamak, sünnettir.

Bu ölçüler, Hanefî mezhebindedir. Ancak az olsa dahi Hanefî’de de yıkamak sünnettir.

Mâlikî, Şâfiî’î ve Hanbelî’de: Kaba necasetin zerresini yıkamak farzdır. Ancak Mâlikî’de diğer bir fetvaya göre necaset, namaza mâni değildir. Ameliyat gibi, zor ve sıkıntılı durumlarda ikinci ve üçüncü derecedeki fetvalarla amel (hareket) edilebilir.

  • Hafif necaset: Eti yenen dört ayaklı hayvanların idrarı; eti yenmeyen kuşların pisliği hafif necaset grubundandır.

Hafif olan necasetlerden, bir uzva ve elbisenin bir kısmına bulaşınca, bu kısım veya uzvun dörtte biri kadarı namaza zarar vermez.

Bu ölçüler, seyahat ve kır hayatı gibi yıkayacak zaman ve imkân olmadığı veya su bulunmadığı durumlarda uygulanır.

Güvercin, serçe ve benzerleri gibi eti yenen kuşların pisliği namaza mâni değildir.

Hangi tür necaset olursa olsun, bilindiği ve görüldüğü takdirde en azı bile temizlenmeli ve o şekilde namaz kılmalıdır.

  • Necaseti temizlemek: Kişinin necaset yerini temizlemesine istinca denir. Temizlik aracı olarak su kullanılır. Kırsal kesimde, dağ ve çöl gibi su bulunmayan yerlerde taş kullanılır. Kemik, cam ve saksı parçası, hayvan yemi, yeşil ot ve yaprak ve “yazı yazılabilen” kâğıt ile istinca, tahrimen mekruhtur. Tuvalet kâğıdı, “yazı yazılabilen” türden kâğıt değildir.

İstibra, erkeklerin idrardan sonra, idrar yolunda damla kalmadığına kanaat getirinceye kadar, çeşitli teknikler kullanarak beklemesine denir. Kadınlar, istibra yapmaz. Hadiste, kabir azabının çoğunun idrar yüzünden olduğu bildirilmiştir.

2. Gusül Abdesti

Guslün Farzları şunlardır:

Hanefî’de: 1. Ağzın içini yıkamak, 2. Burnun içini yıkamak, 3. Bedenin her yerini yıkamak.

Mâlikî’de: 1. Niyet, 2. Bedenin her yerini yıkamak, 3. Delk (ovmak), 4. Muvalât (uzuvları ara vermeden yıkamak), 5. Saçları hilâllemek.

Şâfiî’de: 1. Niyet, 2. Bedenin her yerini yıkamak.

Hanbelî’de: 1. Niyet etmek, 2. Besmele çekmek, 3. Bedenin her yerini yıkamak, 4. Ağzın içini yıkamak, 5. Burnun içini yıkamak.

3. Namaz Abdesti

Abdestin Farzları şunlardır:

Hanefî’de: 1. Yüzü yıkamak, 2. Elleri (kolları) dirseklerle beraber yıkamak, 3. Başın dörtte birini mesh etmek, 4. Ayakları topuklarla........

© Türkiye