We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Dört mezhepten ikisi ve İbn Teymiyyecilik

5 0 0
11.01.2020

Dr. C. Ahmet Akışık

c.ahmetakisik@gmail.com

ŞÂFİÎ MEZHEBİ

İmâmı, Ebû Abdullah Muhammed b. İdrîs eş-Şâfiî’dir (150-204H / 767-819M). Suriye’de Gazze’de doğdu. Mısır’da vefat etti. Medine’de İmam Malik’ten ve Bağdat’ta İmam Muhammed Şeybânî’den okudu. Yemen’e gitti. 199’da Mısır’a göçtü.

İmam Şafiî, Hadis fıkhı ile Re’y fıkhı arasında bir çalışma yapmıştır. Onun için Hanefi fıkhı ile Hicaz fıkhı arasında bir köprüdür. Bununla beraber Hadis taraftarı fukahâdan sayılır.

Fıkıhta esas aldığı deliller

1. Kitap, 2. Sünnet, 3. Kıyas ve 4. İcma’dır.

Sünnetin her çeşidini delil olarak kullanır. Hanefîlerde olduğu gibi sıkı şart koşmaz. Mürsel hadisleri almaz. Hanefîler alır. Haber-i vâhidi çok müdafaa eder.

İstishan’ı almadığı gibi Hanefî ve Malikîlerin bunu kullanmalarını şiddetle tenkit eder.

Mesâlih-i Mürsele’yi almaz. Medinelilerin ameli (örf ve âdeti)’ni de kullanmaz.

Sahâbe kavillerini delil kabul etmez. Bunları ictihad kabul eder, içtihadın da hataya ihtimali olduğunu söyler.

İmam Şafiî’nin eserleri

1.el-Hücce. Irak’taki ictihadlarını bu eserde topladı.

2. el-Ümm. Mısır’da yeni hadiselerle karşılaşınca, çevrenin gereklerine göre yeni ictihadlarda bulunmuştur. Bunları da bu eserinde bir araya getirdi.

Bu durumda İmam Şafiî’nin ictihadları, iki devreye bölünmüştür. Birincilere mezheb-i kadîm, ikincilere de mezheb-i cedîd denildi.

3. er-Risale. Usûl-i Fıkh’a dairdir.

Talebeleri

a. Mekke’deki talebeleri

1. Ebû Bekr Humeydi (ö.219/834). Mekke’den hocası ile birlikte Mısır’a geldi. Hocası vefat edince tekrar Mekke’ye döndü.

2. Ebû İshak İbrahim b. Muhabbet Abbas (ö.237/851).

3. Ebû Muhammed b. İdrîs.

4. Ebû Velîd Mûsa b. Ebû el-Cârûd.

b. Bağdat’taki talebeleri

5. Ebû Hasan Sabbâh Za’ferânî (ö.260/873).

6. Ebû Ali Hüseyin b. Ali Kerâbisî (ö.256/869).

7. Ebû Sevr Kelbî (ö.240/854).

8. Ebû Abdurrahman Ahmed b. Muhammed Eş’arî (ö.238/852). Bağdat’ta Şafiî taraftarlarını müdafaa ederdi. Irak’ta Şafiî’nin mezhebini ve usulünü müdafaa hususunda Şafiî’nin yerine geçen ilk odur. Hadis hafızlarındandır. İmam Şafiî’nin kitaplarını yazdı. Bununla beraber Ebû Sevr gibi o da (Şafiî ağırlıklı) müstakıl mezhep sahibi sayılır.

c. Diğer talebeleri

9. Harmele b. Yahya (ö.243/857). Mısır’daki talebesidir. Kitâbu’ş-Şurût ve Kitâbü Sünen kitapları meşhurdur. Bunlardan başka kitapları da vardır.

10. Ebû Ya’kûb Yusuf b. Yahya Buveytî (ö.231/845). Fakîh ve zâhid bir kişiydi. Şafiî’nin talebesindendir. Zamanında Mu’tezile’nin ileri sürdüğü Halk-ı Kur’an (Kur’an’ın mahluk olduğu) inancı/ideolojisi yaygındı. Ehl-i sünnet uleması bu görüşü asla kabul etmedi. Buveytî de kabul etmemiş ve Mısır’dan Bağdat’a getirilerek hapsedilmiştir. Ömrünü orada tamamlamıştır. İmam Şafiî’nin sözlerini özetleyen Muhtasar adlı eseri vardır.

11. Ebû İbrâhîm İsmâîl b. Yahya Müzenî (ö.264/877). Şafiî’nin talebesidir. İbn Hacer onun hakkında şöyle der: Şafiî fıkıh ilmine dair Mebsût (Mutasar-ı Kebîr) ve Muhtasar (-ı Sagîr) isimlerinde kitaplar yazdı.

Muhtasar’ın birçok şerhleri vardır. Ebû İshak Mervezî ve Ebû Abbâs b. Süreyh’in şerhleri bunlardandır.

12. Rabi’ b. Süleyman b. Dâvud Cizî (ö.257/870). Âzatlı idi.

13. Rabi’ b. Süleyman Murâdî (ö.270/884). Âzatlı idi. Kahire’de müezzindi. İlk defa minareye çıkıp ezan okuyanlardandır. Şafiî’den çok ilim aldı. Rabi’ denilince bu kastedilir. Beyhakî onun hakkında şöyle der: Rabi’ Murâdî, Şafiî’nin yeni kitaplarını en mükemmel ve en doğru şekilde rivayet eden kişidir. Murâdî’ye Şafiî’nin rivayetçisi denir.

Şafiî Fukahâsı

a. Bağdat Fukahâsı

Yukarıda isimleri kaydedilenler, Şafiî’nin Mezheb-i Kadîm’ini yaydılar.

b. Mısır Fukahâsı

Yukarıda isimleri kaydedilenler, Şafiî’nin Mezheb-i Cedîd’ini yaydılar.

14. Ebu’l-Hasan el-Eş’arî (ö.303/935). Ehl-i Sünnet Müslümanlarının Akâid imamlarındandır.

c. Diğer Fukahâsı

15.........

© Türkiye