Tavuk firmaları, “denetim kayyımı” ve piyasa ekonomisi
Beyaz et sektöründeki bazı firmalara ortak hareket ettikleri ve ürün fiyatlarının çok yükselmesine yol açtıkları gerekçesiyle “denetim kayyımı” atanması, sadece tavuk fiyatlarıyla ilgili teknik bir karar olarak görülemez. Bu karar, Türkiye’de devletçi iktisat anlayışının ne kadar güçlü olduğunu gösteren son derece çarpıcı bir örnektir. Denetim kayyımı, şirketlerin yönetimine bütünüyle el koymak anlamına gelmese bile, onların faaliyetlerini, fiyatlama kararlarını ve ticari davranışlarını kamu gözetimi altına almak demektir. Bu özel mülkiyete, serbest teşebbüse ve piyasa ekonomisine çok ciddi bir müdahaledir.
Bu uygulamanın gerekçesi tavuk fiyatlarındaki artışı önlemek ve tüketiciyi korumak. Ne var ki, iktisadi hayatta iyi niyet daima iyi sonuca ulaşmaya yetmez. Fiyatlar emirle, baskıyla, kayyımla belirlenemez. Fiyat, piyasada oluşan bir bilgidir. Maliyetleri, talebi, arzı, riski, beklentileri ve geleceğe dair öngörüleri içinde taşır. Tavuk üretiminde yem, civciv, enerji, işçilik, veterinerlik hizmetleri, ilaç, lojistik, ambalaj, kredi maliyeti ve soğuk zincir gibi birçok unsur vardır. Bir taraftan bu unsurların maliyetleri öbür taraftan tavuğa olan talep yükseliyorsa tavuk fiyatlarının artması kaçınılmazdır.
Türkiye’nin ana meselesi yüksek fiyat değil enflasyondur. Enflasyon yalnızca tüketiciyi değil, üreticiyi de vurur. Üretici bugün........
