Bumın Kağan (Eski Türkçe :, Türkçe Bumin Kağan; † 552), Geç Antik Çağ Orta Asya’sında Göktürkler’in Birinci Türk Kağanlığı’nın kurucusuydu. Orhon runalarının (1889) keşfinden ve üzerlerindeki yazıların Danimarkalı filolog Vilhelm Thomsen tarafından çözümlenmesinden (1893) önce, yalnızca Çincedeki adı 土門 (T’u-men) ile biliniyordu.

Türk Bumın kabilesi, Zhou shu’ya (Çin’in Tang Hanedanı döneminde ortaya çıkan tarih eserlerinden biri) göre T’u-wu’nun oğlu, A-hsien-shih’in torunu ve Na-tu-liu’nun (sadece Çince transliterasyonla bilinen isimler) büyük torunu idi.

Bumin Kağan, A-shih-na soyluğundan geliyordu ve Türklerin (kendi adlarıyla türk, Çin kaynaklarında t’u-chüeh) lideriydi; bu ad daha sonra tüm Türk halklarını kapsayan genel terim haline gelecekti. Türk boyu, Doğu Orta Asya’nın Altay civarında yerleşikti ve ekonomik açıdan stratejik öneme sahip olan, Altay’daki iki ticaret yolunun kesişim noktasını kontrol altında tutuyordu. Ticaret yollarından biri doğudaki Orhun Vadisi’ni batıdaki İli Vadisi’ne bağlıyordu. Diğer ticaret yolu ise Yukarı Yenisey’den güney yönüne Altay ve Tianşan’a uzanıyordu. Ayrıca Türklerin ustaca demirci oldukları ve demir ürünlerini ihraç ettikleri de bilinmektedir.

Türk boyu, yaklaşık 400 civarında yayılan ve büyük bir göçebe boylar konfederasyonu olan Rouranların üstünlüğü altında yaşıyordu. 520 yılında, taht kavgaları nedeniyle Rouran İmparatorluğu Çinliler tarafından doğu ve batı olarak ikiye bölündü. Rouran İmparatorluğu’nun doğusunu A-na-kuei aldı, batısını ise Po-lo-men yönetmeliydi. Ancak Po-lo-men kendisine verilen toprakla razı olmadığından anlaşmazlık devam etti.

Türklerin Rouran Üzerindeki Zaferi

Çin kaynaklarında adları geçtiği gibi muhtemelen Türk olan Kao-che, Rouranlar arasındaki anlaşmazlıklardan faydalanmak istediler ve 546........

© Turkish Forum