GRÖNLAND KRİZİ: NATO’NUN KEFENİ, ABD HEGEMONYASININ SONU |
ABD Başkanı Donald Trump’ın Danimarka’ya bağlı Grönland’ı “ABD’nin ulusal güvenliği açısından vazgeçilmez” ilan etmesi, bir diplomatik gaf ya da iç politikaya dönük bir şov değildir. Bu çıkış, NATO’nun fiilen sona erdiğinin, İkinci Dünya Savaşı sonrası Atlantik güvenlik mimarisinin çöktüğünün ve ABD’nin Avrupa’yı artık bir müttefik değil, itaat etmesi gereken bir arka bahçe olarak gördüğünün açık ilanıdır.
Bir NATO üyesi olan Danimarka’nın toprağına yönelik askerî güç ve ekonomik baskı tehdidi, NATO’nun varlık sebebini ortadan kaldırır. ABD’nin Danimarka toprağına saldırması demek; yalnızca NATO’nun kuzey hattının değil, tüm ittifakın çökmesi demektir. Bu, aynı zamanda dünyada yeni bir İskandinav kutbunun –ABD’siz bir Kuzey Avrupa güvenlik mimarisinin– doğuşunun başlangıcı olur. Ve evet, bu senaryo ABD’nin Avrupa’dan kovuluşu anlamına gelir.
NATO’NUN 4. VE 5. MADDELERİ: KAĞIT ÜZERİNDE KALAN EFSANELER
NATO Antlaşması’nın 4’üncü maddesi, bir üyenin güvenliği tehdit altındaysa istişareyi zorunlu kılar. Danimarka açık biçimde “tehdit altındayım” derken NATO Konseyi’nden bağlayıcı, net ve caydırıcı tek bir siyasi tutum çıkmamıştır.
5’inci madde ise daha da vahim bir biçimde kilitlenmiştir. Çünkü NATO, bir üyesinin başka bir üyeyi tehdit ettiği senaryoyu bilinçli olarak gri alanda bırakmıştır. Bu gri alanın adı bugün nettir: ABD dokunulmazlığı.
Grönland krizi, NATO’nun kolektif savunma değil, kolektif suskunluk örgütü hâline geldiğini göstermektedir.
NATO GENEL SEKRETERİ Mİ, ABD’NİN MEMURU MU?
Bu tablonun en çıplak göstergesi NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’dir. Rutte, Trump’ın Grönland’ı ABD’ye katma söylemi karşısında, “Bu konuyu NATO’nun dışında tutmak istiyorum” diyerek tarihsel bir itirafta bulunmuştur:
NATO, ABD’nin çıkarlarına aykırı hiçbir başlıkta konuşamaz.
Rutte, Arktik’in stratejik öneminden söz ederken Çin’i, Rusya’yı ve buz kıran kapasitesini uzun uzun anlatmış; konu Danimarka’nın egemenliğine gelince NATO’yu tartışmanın dışına kaçırmıştır. Bu, tarafsızlık........