Bilindiği gibi, yeryüzünde yaşam formları ortaya çıktığından bu yana ekosistemler belirli bir işleyiş düzeni içinde varlığını sürdürüyor. Doğada hiçbir canlı tek başına yaşamıyor; tüm canlı sistemler, karşılıklı bağımlılık ve fonksiyonel işbirliği temelinde işlev görüyor. Bu bütüncül yapı sayesinde besin ağları işler halde kalıyor ve gıda güvenliği sağlanabiliyor. Ancak bu denge bozulduğunda sistem kilitleniyor, besin ağları daralıyor ve kırılganlık artıyor.

Toprak bilimi alanında yapılan çalışmalar da bu bütünlüğü açık biçimde gösteriyor. Toprak biyokimyası, toprak fiziği ve toprak kimyası birbirinden bağımsız değil; tam tersine, birinin varlığı ve işleyişi diğerine bağlı. Artık daha net görüyoruz ki toprağın sağlığı ancak tüm unsurların birlikte ve uyum içinde işlemesiyle korunabiliyor. Toprak sağlığı bozulduğunda ise yalnızca bitkiler değil, o toprakla ilişkili tüm canlılar da etkileniyor. Diğer bir ifadeyle, doğada tekil parçalar değil, bütün anlamlıdır. Zaten doğada anlamsız hiçbir şey yoktur.

Ekosistem bütünlüğü kavrandıkça, doğanın çoklu işleyişe, karşılıklı bağımlılığa ve uzun süredir devam eden bir denge mantığına dayandığı daha açık görülüyor. Parça–bütün ilişkisi üzerinden bakıldığında, doğanın adeta kusursuz bir ekosistem mühendisliğiyle işlediği fark ediliyor.

Monokültürün Kırılganlığı ve Polikültürün Gücü

Prof. Dr. Ahmet Çınar’ın “Ekosistem Aklı, Monokültürden Dijital Monokültüre” başlıklı paylaşımı, ekoloji bilgisinin neden yaşamsal önemde olduğunu bir kez daha görünür kıldı. Aslında uzun zamandır temel sorun, ekolojinin ve ekoloji biliminin yeterince geniş kesimler tarafından anlaşılmamasından kaynaklanıyor. Yıllardır, bitki ekoloğu Prof. Dr. Cengiz Darıcı’nın bu alanı herkesin anlayabileceği bir dille yeniden anlatmasının ne kadar gerekli olduğunu düşünüyorum.

Prof. Dr. Ahmet Çınar, yazısında Çukurova’dan çarpıcı bir örnek paylaşıyor. 1970’li yıllarda Çukurova Ovası neredeyse tamamen pamukla........

© Turkish Forum