menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Bir gözü Ay’da, diğer gözü Somali’de

23 0
18.02.2026

Türkiye’nin uzay planları ve jeopolitik çıkarları: Bir gözü Ay’da, diğer gözü Somali’de

H.M. Lawrence, 30 Eylül 2024

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ustaca müzakere stratejileri ve geniş vizyonuyla tanınıyor. Üç yıl önce, Türkiye’yi en geç 2028 yılına kadar Ay’a götürme planını açıklamıştı. Türk Uzay Ajansı’nın iddialı 10 yıllık programında, modern uyduların yanı sıra Ay’a yumuşak iniş için kendi roketlerinin de geliştirilmesi planlanıyor. Ancak merkezi bir soru hala cevaplanmamış durumda: Fırlatma nereden yapılacak?

Uzun süredir, Ekvator’a yakın ideal konumu nedeniyle Somali’nin olası bir fırlatma yeri olarak değerlendirildiği yönünde söylentiler dolaşıyor. Bloomberg’in bilgilerine göre, roketlerin test edilmesi ve uzaya fırlatılması için bir üs inşa edilmesi konusunda görüşmeler yapılacak. Resmi hükümet yetkilileri şu ana kadar herhangi bir yorumda bulunmayı reddetse de, Ankara son yıllarda Afrika Boynuzu’ndaki ülkede etkisini sürekli olarak artırdı. Türk ordusu, 2017’den beri Mogadişu’daki en büyük denizaşırı askeri üssünde Somalili askerleri eğitiyor. Bir roket merkezinin inşası, Ankara’ya ay inişi için bir fırlatma sahası sağlamanın yanı sıra, kendi ürettiği Tayfun kısa menzilli balistik füze için daha iyi test olanakları da sunabilir.

İstikrarsız ama jeostratejik açıdan önemli olan Somali, sadece Türkiye’yi cezbetmiyor. Mısır gibi diğer güçler de bu ülkeyi kullanıyor. Özellikle Mısır, sevmediği komşusu Etiyopya’ya baskı uygulamak için Somali’yi kullanıyor. Nüfusu yoğun olan bu iki ülke, Mısır’ın can damarı olan Nil Nehri’nin suları konusunda anlaşmazlık yaşıyor. Nil Nehri’nin mavi altını, şu anda Etiyopya’nın GERD (Grand Ethiopian Renaissance Dam) barajı tarafından kontrol ediliyor. Ağustos ayında Mısır Cumhurbaşkanı Abdel Fattah al-Sisi ve Somali’deki mevkidaşı Hassan Sheikh Mohamud bir güvenlik anlaşması imzaladı. Aynı zamanda Kahire, Afrika Birliği’nin Somali’deki bir sonraki barış misyonu AUSSOM’a (“African Union Support and Stabilization Mission in Somalia”) katılmayı hedefliyor. Buna karşılık Addis Ababa, 1993’te Eritre’nin ayrılmasıyla kaybettiği denize erişimini Somali üzerinden sağlamaya çalışıyor. Bu, 2024’ün başında Somali’nin Somaliland eyaleti ile Berbera derin deniz limanına erişim konusunda yapılan bir anlaşma ile başarıldı. Ancak bunun karşılığında vaat edilen fiili devletin bağımsızlığının tanınması, Mogadişu’daki Somali merkezi hükümeti ile çatışmaya yol açacaktır. Şu anda, ikili anlaşmalar ve BM destekli Afrika Birliği’nin Afrika Boynuzu’ndaki istikrar misyonu kapsamında yaklaşık 10.000 Etiyopyalı asker bulunmaktadır.

Türkiye, Somali’deki faaliyetleriyle hem Doğu Afrika’da ekonomik fırsatlar yaratabilir hem de krizlerle boğuşan bu ülkede bölgesel arabulucu rolünü üstlenebilir. Türk Hava Yolları ve Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı (TİKA) gibi Türk kuruluşları şimdiden Somali’deki kalkınma ve insani yardım projelerine katılmaktadır. Bir füze üssünün inşası, Ankara’nın önde gelen bir bölgesel güç olma yolunda attığı bir başka adım olacaktır.

Türkische Raumfahrtpläne und geopolitische Interessen: Ein Auge auf den Mond, das andere auf Somalia

H.M. Lawrence, 30. September 2024

Der türkische Präsident Recep Tayyip Erdogan ist bekannt für seine geschickten Verhandlungsstrategien und weitreichenden Visionen. Schon vor drei Jahren verkündete er den Plan, die Türkei bis spätestens 2028 auf den Mond zu bringen. In einem ehrgeizigen 10-Jahres-Programm der Turkish Space Agency sollen neben modernen Satelliten auch eigene Raketen für eine weiche Mondlandung entwickelt werden. Doch eine zentrale Frage bleibt: Von wo soll gestartet werden?

Gerüchte kursieren bereits seit Längerem, dass Somalia – ideal gelegen nahe dem Äquator – als möglicher Startplatz in Betracht kommt. Nun sollen nach Informationen von Bloomberg Gespräche über den Bau einer Basis für den Test und Abschuss ins All von Raketen geführt werden. Obwohl offizielle Regierungsvertreter bislang jeden Kommentar verweigern, konnte Ankara seinen Einfluss im Land am Horn von Afrika in den letzten Jahren kontinuierlich ausbauen. In Mogadishu bildet die türkische Armee bereits seit 2017 somalische Soldaten in seiner größten militärischen Überseebasis aus. Der Bau eines Raketenzentrums könnte Ankara neben einem Startplatz für seine Mondlandung auch bessere Testmöglichkeiten für die eigenproduzierte ballistische Kurzstreckenrakete Tayfun bieten.

Das instabile, aber geostrategisch bedeutende Somalia lockt nicht nur die Türkei. Auch andere Mächte wie Ägypten nutzen das Land, um geopolitische Ziele zu verfolgen. So nutzt besonders Ägypten Somalia, um den ungeliebten Nachbarn Äthiopien unter Druck zu setzen. Die beiden bevölkerungsreichen Länderstreiten um das Wasser der ägyptischen Lebensader Nil, dessen blaues Gold nun durch den äthiopischen Staudamm GERD (Grand Ethiopian Renaissance Dam) kontrolliert wird. Im August schlossen Ägyptens Präsident Abdel Fattah al-Sisi und sein somalischer Amtskollege Hassan Sheikh Mohamud ein Sicherheitsabkommen. Gleichzeitig strebt Kairo an, sich an der nächsten Friedensmission der Afrikanischen Union in Somalia AUSSOM („African Union Support and Stabilization Mission in Somalia“) zu beteiligen. Im Gegenzug sucht Addis Abeba über Somalia den Zugang zum Meer, welchen es mit der Abspaltung Eritreas 1993 verloren hatte. Das gelang Anfang 2024 durch eine Vereinbarung mit der somalischen Provinz Somaliland über den Zugang zum Tiefseehafen von Berbera. Die dafür versprochene Anerkennung der Unabhängigkeit des de-facto-Staats würde jedoch zum Konflikt mit der somalischen Zentralregierung in Mogadischu führen. Aktuell befinden sich knapp 10.000 äthiopische Soldaten aufgrund bilateraler Abkommen und im Rahmen der UN-gestützten Stabilisierungsmission der Afrikanischen Union am Horn von Afrika.

Die Türkei könnte sich durch ihr Engagement in Somalia sowohl wirtschaftliche Chancen in Ostafrika eröffnen als auch als regionaler Vermittler im von Krisen geplagten Land auftreten. Bereits jetzt sind türkische Organisationen, wie Turkish Airlines und die Turkish Cooperation and Coordination Agency (TIKA), an Entwicklungs- und humanitären Projekten in Somalia beteiligt. Der Bau einer Raketenbasis wäre ein weiterer Schritt Ankaras auf dem Weg, eine führende Regionalmacht zu werden.

Türkische Raumfahrtpläne und geopolitische Interessen: Ein Auge auf den Mond, das andere auf Somalia


© Turkish Forum