We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

KAZAN TATARLARININ SON KALESİ

2 0 0
21.08.2021

KAZAN TATARLARININ SON KALESİ: BÜTÜN TATAR TOPLUM MERKEZİ

1980’li yılların ortalarında SSCB’de başlayan değişimleri Kazan Tatarları da büyük bir heyecanla karşıladı. 1552 yılından beri Rus zulmü altında ezilen Kazan Tatarları değişimlerden yararlanmak için fırsat kolluyordu. Kazan Tatarları, yüzyıllarca süren Rus baskısına karşı kâh ellerinde silahla, kâh gizliden gizliye mücadele vermiştir. 1980’li yıllarda Kazan Tatar milliyetçileri toprak altına saklanan tohum gibi bir anda filizleniverdiler. Millî hareket birdenbire canlandı, sivil toplum kuruluşları kurulmaya başladı. İlk adım 1988 yılında Bütün Tatar Toplum Merkezi’nin[1] (BTTM) oluşumu ile ilgili görüşmelere başlandı. Kazan Tatarlarının millî menfaatlerini savunmak amaçlı kurulan bu merkez TÖSSC[2] Bakanlar Kurulu’nun 17.07.1989 tarihli 274 numaralı kararı ile faaliyetlerine başladı. BTTM’nin oluşumu, diğer millî kurumların da açılmasına bir emsal teşkil etmiş, ilham vermiştir. 1990 yılının 30 Ağustos tarihinde Tataristan Parlamentosu’nda Devlet Egemenliği Beyanatı kabul edilmiş ve Tataristan Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti’nden ayrılmıştır. 1991 yılında 1918 yılında Sovyetler tarafından lağvedilen Millî Meclis 73 yıl aradan sonra tekrar kurulmuştur. Aynı yıllarda Dünya Tatar Ligası, Azatlık Gençler Birliği, İttifak, Vatan partileri, Suverenitet demokratik hareketi gibi oluşumlar meydana çıkmıştır. 1992 yılında dönemin Cumhurbaşkanı M. Şeymiyev’in himayesinde Dünya Tatar Kongresi kurulmuştur. Kongrenin amacı, dünya Tatarları ile bağlantı kurmak, Tatarları bir araya toplamak, millî konulara çözüm getirmek, gelenek ve görenekleri yaşatmaktır. Başlangıçta umut verici olarak görünen bu kurumların sonradan ne oldukları ve kime hizmet ettikleri açıkça ortaya çıkmıştır. Gerçekten de Kazan Tatarlarının problemlerini dile getirerek gündemde tutan sivil toplum kuruluşları teker teker kapatılmış, mevcut olanları da sadece kâğıt üzerinde kalmıştır. 1992 yılında büyük umutlar vadeden Dünya Tatar Kongresi (DTK) ise bugünlerde Rus güdümünde olan Tataristan hükümetinin emrinde olup, şarkı söyleyip dans edip eğlenmekten öteye gidemeyen bir kurum haline gelmiştir.

1991 yılının sonunda Sovyetlerin çöküşünden sonra 1992 yılının 21 Mart tarihinde Tataristan’ın bağımsız devlet olması konusunda yapılan referandumda halkın a,2’si Tataristan’ın bağımsızlığından yana oy kullanmıştır. Referandum sonuçlarına esasen 6 Kasım 1992’de Tataristan Anayasası kabul edilmiştir. Ancak tepeden inme Rusya Federasyonu, ne söz konusu halk oylamasını ne de Tataristan Anayasası’nı tanımıştır. 2000 yılında Putin’in iktidara gelmesi ile birlikte Rusların yüzyıllardır süregelen Ruslaştırma siyaseti ivme kazanmıştır. Putin kanunlar çıkararak Rus olmayan milletlerin sonunu hazırlamaktadır. 2002 yılında Latin Alfabesine geçişin yasaklanması, 2007’de ana dilde eğitimin yasaklanıp millî okulların kapatılması, 2018 yılında 273 numaralı kanun değişikliği gereği Rus dilinin “ana dil” yapılması, millî dil eğitiminin 2 saate indirilip onun da velilerin isteğine bırakılması bunlardan bazılarıdır. Başta Kazan Tatarları olmak üzere Rusya’daki tüm milletleri ilgilendiren bu problemler karşısında tepkisini dile getiren sivil toplum kuruluşları arasında Bütün Tatar Toplum Merkezi de vardır.

1989 yılında kurulan Bütün Tatar Toplum Merkezi’nin Kazan, Tüben Kama, Elmet, Alabuga gibi Tataristan şehirlerinde, Moskova ve Başkurdistan olmak üzere Rusya’nın çeşitli bölgelerinde ve Özbekistan, Kazakistan, Türkiye olmak üzere 50 civarında şubesi ve temsilcileri bulunmaktadır. Eskiden 25 yönetim kurulu üyesi olan merkez hızlı toplanıp kararlar alabilmek için son yıllarda üye sayısını 15’e indirmiştir. Bütün Tatar Toplum Merkezi, Putin’in Kazan Tatarlarını yok etmeye yönelik kararlarının karşısında durarak Tatarların millî menfaatlerini savunmuş, bu bağlamda çeşitli eylemler yapmıştır. 1992 yılında kabul edilen Tataristan Anayasa’ndaki “Tataristan’da Tatar ve Rus dilleri eşit hukuklara sahip resmi dildir” şeklindeki 8 maddesi ne yazık ki sadece kâğıt üzerinde kalmış, Tatar dili asla resmi dairelere girememiştir. Durum bununla da sınırlı değildir, kanun gereği Tatar okulları kapatılmış, ana dil eğitimi sınırlandırılmıştır. BTTM bu olumsuzlukları her daim dile getirmiş, Kazan Tatarları için önemli günler ile ilgili etkinlikler düzenlemiştir. BTTM’nin ses çıkarıp kamuoyuna yansıtması, Rus yöneticiler başta olmak üzere Rus güdümünde olan Tataristan idarecilerini de rahatsız etmiştir. Bu bağlamda Tataristan Savcılığı 30 Aralık 2020 tarihinde “devlet ve toplum menfaatlerini koruma amacıyla” Bütün Tatar Toplum Merkezi’nin “aşırılıkla mücadele” kapsamında kapatılması ile ilgili bir iddianame hazırlamıştır. İddianamede davalı BTTM adına başkan Ferit Zekiyev, davacılar Rusya Federasyonu’nun Tataristan Adalet Bakanlığı, FSB’nin Tataristan Şubesi, Tataristan İçişleri Bakanlığı’dır. Tataristan Savcısı, Adalet Bakanlığı........

© Turkish Forum


Get it on Google Play