İran, Orta Doğu’nun kalbinde yer alan ve enerji jeopolitiğinde kritik ağırlığa sahip bir ülkedir. Dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip ülkelerinden biri, doğal gaz üretiminde ise üst sıralardadır. Basra Körfezi’nde en uzun kıyı şeridine sahip olması, onu küresel enerji denkleminde stratejik bir konuma taşır. Özellikle Amerika ve İsrail’i diplomatik olarak tanımayan siyasi duruşu ve geçmişte nükleer programı üzerinden yaşanan tartışmalar, İran’ı yalnızca bölgesel değil küresel güç mücadelesinin merkezine yerleştirmektedir. Bu denklemde en kritik başlık ise Hürmüz Boğazı’dır.

Hürmüz Boğazı, İran, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri arasında yer alan yalnızca 33 kilometrelik dar bir geçittir. Ancak bu küçük alan, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sine, yani günlük ortalama 17 milyon varillik akışa ev sahipliği yapmaktadır. Basra Körfezi’ndeki sekiz ülkenin petrolü büyük ölçüde bu güzergâh üzerinden küresel pazarlara ulaşır. Özellikle Suudi Arabistan, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri için ihracatın büyük bölümü bu hatta bağlıdır.

Burada yaşanacak bir kriz yalnızca bölgesel bir güvenlik sorunu değil; enerji fiyatlarından enflasyona, istihdamdan küresel büyümeye kadar uzanan zincirleme etkiler doğurabilecek küresel bir kırılma anlamına gelir. 

Günümüz dünyasında jeopolitik risklerin ekonomik sonuçları, askeri gelişmeler kadar belirleyici hale gelmiştir. Savaşın askeri boyutu kadar ekonomik etkileri de dikkat çekici. Enerji arz güvenliği, ticaret yolları, finansal piyasalar ve küresel büyüme beklentileri bu gerilimden doğrudan etkileniyor.

Savaşların kazananı genellikle savunma sanayi şirketleri ve enerji firmaları olurken, kaybedeni toplumların bütünü oluyor. Bugün yaşanan tablo da farklı değil. Bölgesel bir askeri çatışma, dünya ekonomisinde zincirleme kırılganlıklar yaratmaya başlamış durumda.

Olası bir senaryoda İran’ın ABD’ye ait stratejik hedefleri vurması ya da........

© Türkgün