Bu yazımda, “Tanıklarıyla Köy Enstitüsünden İlköğretmen Okuluna DİCLE AYDINLIĞI” adıyla yeni çıkan bir kitabı tanıtmak istiyorum.

Söz konusu kitabı bilim insanlarımızdan Prof. Dr. Kemal Kocabaş hazırlamış. Kitap çıkar çıkmaz da, sağ olsun, “Müslüm Üzülmez arkadaşıma katkıları için teşekkürler… Dostlukla… 13 Nisan 2026” diye imzalayıp göndermiş. Böylesi hacimli bir kitabı hazırlaması ve daha mürekkebi kurumadan da imzalayıp göndermesi nedeniyle asıl ben değerli hocama teşekkür ederim.

Kitap isminden de anlaşılacağı gibi, bir zamanlar Diyarbakır-Ergani’nin simgelerinden biri olan Dicle Köy Enstitüsü’nü ve ardılı Dicle İlköğretmen Okulu’nu anlatıyor. Yoğun bir çaba ve emek harcanmış: çok sayıda insanla görüşülerek, belgeler taranarak okul günlerine dair anılar, anlatılar, alıntılar, röportajlar ve fotoğraflar kitapta bir güzel yerlerini almışlar.

Kitap büyük boy ve 384 sayfa. “Tanıklarla Dicle Köy Enstitüsü Dönemi” bölümünde Kemal Burkay, Adnan Binyazar, Osman Şahin, Fehmi Salık, Nuri Erkal …; “Tanıklarla Dicle İlköğretmen Okulu Dönemi” bölümünde Prof. Dr. Zülküf Gülsün, Muhsin Koçyiğit, Nalan Uluğ, Refik Türk, İhsan Yaşar …; “Dicle İçin Konuk Yazarlar” bölümünde Ödül Evren-Naz Evren, Müslüm Üzülmez, Refik Türk, Prof. Dr. Figen Kıvılcım Çorakbaş düşüncelerini bizlerle paylaşmış. Son bölüme ise Refik Türk, Miktat Üzülmez, M. Nuri Aslan ve Ahmet Deveci’nin “Kavalcı Zülfo’ya İthaf Edilmiş Dicle Şiirleri” konulmuş.

Bu çalışma elbet taktiri hak ediyor ama bana göre biraz kendimize çizdiğimiz sınırların dışına çıkamamış gibi. Bardağın hep dolu tarafından bakılmış. İki yıl önce değerli hemşerim Refik Türk tarafından derlenen “Köy Enstitüsü’nden İlköğretmen Okulu’na HOŞOT (DİCLE) ANILARI” kitabına ilişkin yazdığım “Hoşot (Dicle) Anıları ve Önemli Bir Öneri” başlıklı yazımda şunları yazmıştım (23 Mayıs 2024):

“Kitabın çıkmasında emeği geçenlerin hoş görüsüne sığınarak bir şey daha söylemek istiyorum. Kitapta anılarını yazanların da sık sık vurgulandığı gibi, o dönem Dicle Köy Enstitüsü ve ardılı Dicle İlköğretmen Okulu’na okumaya gelenlerin çoğu Diyarbakır, Siirt, Mardin ve Urfa’nın kasaba ve köylerinden, yani Kürt coğrafyasından gelen 11-12 yaşlarındaki yoksul “ana kuzusu” Kürt çocuklarıydı.

Bunlardan bazıları da kitapta anılarını yazanlardır. Ama bu anılarını yazanlardan hiç kimsenin okulda Kürtçe konuşmanın........

© Tigris Haber