Ansiklopedik Osmanlı İmparatorluğu Sözlüğü*



Uzun sürmüş imparatorluklar üzerine yapılan çalışmalar hem süreklilik hem de bağlam zenginliği taşırlar. Mutfak kültüründen nüfus yapısına, ekonomi anlayışından din algısına, askerlikten biyografiye, sanattan ilmi çalışmalara değin bir yığın bağlamlı çıkar devamlı karşımıza. Böylesi imparatorluklar üzerine çalışmak için ayrıca malzemeye, yani arşive gerek vardır. Bu bakımdan Osmanlı tarihi nisbeten yoksul bir envantere sahip değildir. Bir şekilde olanların kaydı tutulmuş, yangınlar, savaşlar gibi kıyıcı sebeplere rağmen pek çok belge hayatta kalmıştır. Özellikle İngilizce konuşulup yazılan dünyada yoğun Osmanlı çalışmalarına şahitlik ediyoruz son yıllarda. İtalyanca ve Fransızca konuşulan dünya ile daha eskiye gider oysa Osmanlı ilişkileri ve böylece bu dillerde de arşiv bulunduğu anlamına gelir. Yazılan dil ister istemez konuya yaklaşımı da belirler. Çünkü dil sadece yazma malzemesi değil daha çok düşünme odağıdır. Tanıma ve tanımlama aygıtıdır aynı zamanda.

‘Fransızca konuşan dünyanın’ Osmanlıya bakışının bir tür güncellenmesiyle karşılaşırız orijinal ismi ‘ Dictionnaire de l’ Empire ottoman’ kitabında. Sözlük biçimiyle Osmanlıya yönelmenin farklı formu okuma kolaylığı getirir. ‘Her maddeyle ilgili olarak bize ele alınan konunun tanınan otoritesine başvurma imkanını vermesi’ hem daha çok yazar katılımı sağlar hem de algı ve yorum çoğulluğu getirir. Ansiklopedi değil ‘tarih sözlüğü’ olduğu özellikle vurgulanıyor eserin. Bu yolla bir ansiklopedide bulunması gereken başlıkların........

© tarihistan.org