AHMET YAŞAR OCAK’TAN “FARKLI BİR İSLÂM TARİHİ”

Abbas Bilgili

Tarihi güçlülerin yazdığına dair bir söz varsa da, bu mutlak bir doğru değildir. Esasen gerçeklerin ortaya çıkmak gibi bir huyu var sözü ile de çeliştiği çok açık. Gerçekler her zaman ortaya çıkmayabileceği gibi, tarihi de her zaman güçlüler yazmaz. Ama şu bir gerçek; güçlülerin yazdığı tarih, bilinmesi istenilenlerin yazıldığı ve hatta abartılarak yazıldığı, bilinmesi istenilmeyenlerin yazılmadığı tarihtir. Esasen muktedirlerin, siyasilerin, dinlerin, mezheplerin, ideolojilerin yazdığı tarih de bir yönüyle güçlülerin yazdığı tarih olması hasebiyle eksik ve / veya isabetsiz değerlendirmeleri içeren tarihtir.


Prof. Dr. Ahmet Yaşar Ocak

Farklılığı Dikkat Çeken Bir Metin

Ahmet Yaşar Ocak hocamızın yeni çıkan (İletişim, 2025) Farklı Bir İslam Tarihi, yukarıda değindiğimiz takıntılardan azade bir metin. Bu yönüyle “farklı” olduğu belli oluyor. Ancak farklılığı bundan ibaret değil. İslam tarihi denildiğinde, doğuşundan başlayıp geçirdiği aşamalar akla gelir. Bu yönüyle de “farklı” bir metinle karşı karşıyayız. Çünkü, yazar İslam’ın kronolojik tarihini yazmak gibi bir iddiada bulunmuyor. İslamın tarih içinde karşılaştığı kırılma noktalarına ve bu kırılma sonucundaki dönüşüme odaklanarak, bu kırılmaların bugüne yansımalarına uzanıyor.

Bu haliyle de eserin tarihten daha fazlası ve tarihle birlikte de sorgulayıcı bir fikir eseri olduğunu söyleyebiliriz. Kanımızca metindeki en önemli “fark” da budur. Bu yönüyle de din açısından günümüzdeki önemli bazı çarpıklıkların tarihsel arka planını göstererek, Müslümanların aynaya bakması istenmektedir. Günümüz İslam dünyasının ve Müslümanların oldukça düşündürücü hazin halini görünce, ister istemez böyle sorgulayıcı bir tarih metninin teşhisleri önem arz ediyor ve dikkat çekiyor.

Belirtelim ki, ideoloji, siyaset ya da mezhep penceresinden bakanlar bu eserde aradıklarını bulamayacaklar. Ya da sadece kendilerini destekleyen kısımlarını görüp, diğer kısımları dışlayacaklar. Oysa tarihin içinden sadece “bizi” destekleyen kısmını alıp, dünya görüşümüze destek diye sunmanın sağlıklı bir bakış açısı olmadığını belirtmeye gerek yok.

Dünün Kırılmaları Bugüne Mesaj Veriyor

Kitabın tam ismi “Siyasal, Toplumsal, Kültürel Kırılmalar ve Dönüşümler Işığında Farklı Bir İslâm Tarihi”dir. Bu isim kitabın kısaltılmış ve özetlenmiş halidir diyebiliriz. Üç bölümden oluşan metnin birinci bölümünde siyasal, ikinci bölümünde toplumsal ve üçüncü bölümünde ise kültürel ve itikadi kırılmalar ve dönüşümler ele alınmış.

Birinci bölümdeki siyasal kırılmalar ve dönüşümler kitabın en hacimli kısmını oluşturuyor. İç savaşlar alt bölümünde Hz. Osman’ın katli, Cemel ve Sıffin hesaplaşmalarından sonra İslam tarihinin en hazin ve bugüne kadar acısı bütün ağırlığıyla devam eden Kerbela Faciası yer alıyor. Müslümanlık öncesine uzanan kabile çekişmelerinin siyasi görünümle devam etmesi ve buna dinsel, itikadi unsurlar eklenerek ciddi kırılmaların yaşanması günümüze uzanan bir olgu ve sorun olarak karşımızda duruyor. Günümüzde bazı siyasetçilerin miting meydanlarına elinde Kur’an’la........

© tarihistan.org