Sahnenin ve perdenin kimlik krizi… |
Sanat, doğduğu toprakların tozunu yutar; ama nefesini evrenselin geniş ufkuna üfler. Türkiye’de son dönemde külleri yeniden alevlenen "Türk Sineması / Türkiye Sineması" ve "Türk Tiyatrosu / Türkiye Tiyatrosu" tartışması, ilk bakışta masum bir semantik tercih veya sıradan bir terminoloji arayışı gibi görünse de, özünde kimlik politikalarının, ulus-devlet miraslarının ve estetik kuramların çakıştığı derin bir fay hattına dayanıyor. Sanatın adlandırılması, yalnızca dili değil, o sanatın kime ait olduğunu ve kapsama alanını belirleme iddiasını da beraberinde getiriyor.
"Türkiye Sineması" veya "Türkiye Tiyatrosu" adlandırmasını savunan kanat, bu tercihi kapsayıcılık ve coğrafi aidiyet üzerinden temellendiriyor. Bu yaklaşıma göre "Türkiye" vurgusu; bu topraklarda üretilen, Türkçe dışında Ermenice, Kürtçe, Rumca veya İbranice gibi farklı dillerde ve kültürlerde varlık göstermiş tarihsel birikimi tek bir etnik veya dilsel şemsiyeye sıkıştırmadan kucaklamayı amaçlıyor. Kavram, sanatsal üretimin öznesini etnisiteden ya da baskın dilden arındırıp coğrafi ve hukuki bir zemine çekme arayışının ürünü. Bu söylemde sanat, ulusal bir kimlik inşasının aracı olmaktan ziyade, o coğrafyadaki çok sesli yaşamın bir aynası olarak tanımlanıyor.
Dilin mirası…
Öte yandan "Türk Sineması" ve "Türk Tiyatrosu" tanımını korumak isteyen geleneksel veya anayasal yaklaşım, bu kullanımı doğrudan Türkçenin yapısına, tarihsel birikimine ve edebi geleneğe bağlıyor. Bu görüşe göre "Türk", yalnızca etnik bir kökeni değil; yüzyıllar içinde oluşmuş tarihsel, kültürel ve dilsel bir üst kimliği ifade ediyor. Fransız edebiyatına "Fransa Edebiyatı" ya da Alman müziğine "Almanya Müziği" denmediği gibi, Türkçe üretilen veya Türk kültür havzasında şekillenen sanata "Türk" sıfatını vermenin doğal ve kapsayıcı........