ABD’nin uluslararası sözleşmelerden çekilme eğilimi yeni bir eşiktir
Diğer
13 Ocak 2026
ABD Başkanı Donald Trump
Geçen haftaki yazımda Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu ve eşi Cilia Flores’i evlerinden zorla alıp ülkeden kaçırmasının uluslararası hukukun ağır ihlali olduğunu yazmıştım.
Bu tutumun, münferit olmadığı, yeni bir dönemin sembolik başlangıcı olduğu bilinmeli.
Nitekim ABD Başkanı Donald Trump’ın olaylardan sonra (7 Ocak 2025) basına verdiği demeçte “uluslararası hukuka ihtiyacı olmadığı ve kendisini sınırlayan tek şeyin kendi ahlakı olduğu”na dair açıklaması veya aynı gün yayımladığı memorandum bunun açık göstergelerinden.
Türk basınında kendisine pek yer bulmayan bu memorandum, “dünya milletleri ailesi” açısından önemli.
Metnin başlığı “Amerika Birleşik Devletleri’nin, ABD’nin çıkarlarına aykırı olan uluslararası örgütlerden, sözleşmelerden ve antlaşmalardan çekilmesi” şeklinde.
Başlık böyle olsa da bu, hukuken resmî bir çekilme işlemi değil. Daha ziyade, Dışişleri Bakanlığı’na ve diğer kurumlara çekilme sürecini başlatmaları yönünde bir talimat olarak görülebilir.
Başkan Trump zaten Şubat 2025’te, “ABD’nin üyesi olduğu ve herhangi bir tür finansman veya başka destek sağladığı tüm uluslararası kuruluşların ve ABD’nin taraf olduğu tüm sözleşme ve antlaşmaların gözden geçirilmesi” yönünde bir emirname yayımlamış ve Dışişleri Bakanı’ndan altı aylık süre içinde tüm sözleşmeleri gözden geçirmesini istemişti.
Metinde Trump, bu konuda kendisine sunulan raporu incelediğini söylüyor ve mümkün olan en kısa sürede çekilmeyi sağlamak üzere derhâl gerekli adımların atılması talimatı veriyor.
Metnin içeriğine baktığımızda; ABD’nin, çoğu Birleşmiş Milletler ile bağlantılı olan 66 kuruluştan çekilmesinden bahsediliyor.
Çekilme listesinde yer alan kuruluşlardan 35 tanesi Birleşmiş Milletler (BM) dışında, 31 tanesi bizzat BM bünyesinde yer alıyor.
Listedekilerin arasında Avrupa Konseyi Venedik Komisyonu, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi,........
