Yunanistan bugünlerde 1944 yılını yaşıyor |
2. Dünya Savaşı’nda Nazi Almanya’sının Yunanistan’ı işgal ettiği 1941-1945 yılları arasındaki idam ve işkenceler bugünkü Yunanların hafızasını tazeliyor.
Nedeni, Belçikalı bir koleksiyoncunun eBay’de satışa çıkardığı albümdeki fotoğraflar.
Sayıları 262’yi bulan bu fotoğraflar 1 Mayıs 1944 yılında Atina’nın Kesariani (*) semtinde Naziler tarafından kurşuna dizilen 200 komünist gerillanın görüntüleriydi.
İlk defa yayınlanan bu fotoğraflar, 1944 yılında Atina’da görevli Nazi subayı Hermann Heuer tarafından çekilmiş.
1 Mayıs 1944’te Kesariani semtindeki idam günü çekilen bu fotoğrafları eBay üzerinden satışa çıkartan Belçikalı koleksiyoncu Tim De Krane, 2. Dünya Savaşı belge ve fotoğraflarını toplayıp arşivledikten sonra satışa çıkarmakla para kazanıyordu.
Krane Yunanistan’ı sarsan bu fotoğrafları bir albüm haline getiren Nazi subayı Heuer’in ailesinden para karşılığında satın almıştı.
Ne var ki, eBay’de açık arttırma usulü ile satışa çıkartılan bu fotoğrafların Yunanistan’da büyük yankılar uyandırması Belçikalı koleksiyoncuyu hiç olmadığı kadar şaşırtacaktı.
Çünkü Yunanistan’ın Komünist partisi (KKE) başta olmak üzere her bir sol eğilimli parti, gurup, sendika, öğrenci dernekleri ve Yunan Parlamentosu dahil, “Yunanistan’ın siyasi tarihine ışık tutan bu belge ve fotoğrafları Yunan devletinin sahiplenmesi gerektiğine” dikkati çeken ardı ardına yapılan açıklamalar muhafazakar Yunan hükümetini harekete geçirdi.
Yunan Başbakan Kiryakos Miçotakis, Kültür ve Turizm Bakanı Lina Mendoni’ye “albümün doğruluğu ve fotoğrafların gerçek olduğu kanıtlanırsa ne pahasına olursa olsun Yunan Devletine verilmesinin sağlanması” talimatını verdi.
Yunan Komünist Partisi de “kurşuna dizilen 200 direnişçinin Komünist partisi üyesi olduğu” gerekçesiyle fotoğrafların Komünist partisinin arşivine verilmesi için ne gerekiyorsa onu yapmaya hazır olduğunu” açıkladı.
Bu gelişmelerden sonra Yunan Bakan Mendoni Belçikalı koleksiyoncu ile temasa geçti. “Belge ve fotoğrafların doğrulanması ve gerçek olduklarının saptanması için Belçika’ya bir uzman heyetin gönderileceğini ve doğrulukları kanıtlanırsa albümün Yunan devleti tarafından satın alınması için pazarlık masasına oturacağını” bildirdi.
Belçikalı koleksiyoncu Yunan hükümetinden gelen bu talep üzerine fotoğrafları eBay’den indirdi ve uzman heyetin gelmesini bekledi.
Nitekim uzman heyet fotoğrafların ve albümün içerdiği yazılı belgeleri inceledikten sonra gerçek olduklarını saptayınca Yunan devleti temsilcileriyle Belçikalı koleksiyoncu arasında 6 saat süren bir müzakere başlatıldı.
Müzakerelerin sonunda Albümün Yunan devleti tarafından satın alındığı açıklandı ancak koleksiyoncuya ne kadar para verildiği açıklanmadı. Kimisine göre 100 bin Euro’ya kimisine göre daha fazla ve ne kadar ödendiğinin üzerine pek gidilmedi.
Belçikalı koleksiyoncu da “sağlanan anlaşmadan sonra fotoğrafların bu derece yankı uyandırmasından duyduğu şaşkınlık ve endişelerinin sona ermesinden son derece memnun olduğunu” açıklamakla yetindi.
Neden bu denli önemi vardı?
Yunanistan 1912’de galip çıktığı Balkan Savaşları, 1919’da hezimete uğradığı Anadolu seferi, ikinci dünya savaşı süresinde 1941’de Yunanistan’a saldırıya geçen İtalya’nın Mussolini ordularını yendikten sonra Nazi Almanya’sında Hitler ordularının işgaline uğrayan ve 1945-1949 yılları arasında iki ayrı iç savaşı yaşayan bir ülke.
Bu nedenle bugünkü her bir Yunan ailesi bu savaşlarda mutlaka bir üyesini kaybetmiş bir toplum olarak geçmişteki acı hatırlarla yoğrulmuş politize bir halk olmakla bilinir.
Özellikle sağ-sol kanlı iç savaşlarının, 1967-1974 arasındaki Cunta yönetiminin zulmü ve Kıbrıs’ın legal yönetimine gerçekleştirdiği illegal darbe ile Türkiye’nin garantörlük hakkı ile adaya müdahalesinin açtığı yaralar 1980’li yıllara kadar açık kalmıştır.
Ancak en büyük yaralar iç savaşlardan önceki Alman işgalinde yaşananlarla açılmıştı.
Alman işgaline karşı çıkan direnişçilerin öldürdüğü her bir Alman askeri ve subayı için 50 sivil; yaralanan her bir Alman askeri ve subay için 25 sivil sorgusuz sualsiz kurşuna dizilerek öldürülüyordu.
2. Dünya Savaşı’ndan sonra Nazi Almanya’sının işgal ettiği ülkelerin Almanya’ya karşı açtıkları savaş suçları ve tazminat davalarının hepsi Almanya’nın aleyhine kazanılmıştı.
Ancak Yunanistan, işgal döneminde ülkeye verilen maddi zararlardan başka binlerce sivilin kurşuna dizilerek öldürülmesinden kaynaklanan tazminat davalarına ek olarak Nazi Almanya’sının Yunan devletinin hazinesindeki altınlara el koymasının hesabının hâlâ peşinde bulunuyor.
Açılan bu davalarda “savaş suçlarını kanıtlayacak her bir belge ve fotoğrafın delil olarak gösterilebileceği için” Belçikalı koleksiyoncunun elindeki bu fotoğrafların önemini daha da artırıyor.
Açıklama (*)
Kesariani: Atina’nın merkezindeki bir semt. Kesariani, (Türkçedeki adı Kayserili) 1923 halkların mübadelesiyle Atina’ya yerleştirilen Anadolu Rumlarının yerleştirildiği semtlerden biri. Çoğunun sol eğilimli olması nedeniyle 2. Dünya Savaşı’nda Yunan komünist partisine üye olan bu göçmenler Alman işgaline karşı başlatılan direniş hareketlerinde ve iç savaşlarda yer almıştı.
Yunan iç savaşlarında Türk Marksist hareketlerinden Mihri Belli de ELAS komünist gerillaların yanında Kaptan Kemal lakabıyla savaşmıştı.