Yargılama evresinin alınyazısını belirleyen, bu yüzden de söz konusu evrenin en önemli aşaması olan “TARTIŞMA” (duruşma) aşamasını, batılı ülkelerde yaşandığı gibi kural olarak, tek oturumda bitirecek yerde, aylarca, hatta yıllarca sürdüren yeryüzünün biricik ülkesi, sanırım, Türkiye’dir.

Böyle bir ülkede elbette anayasal düzeydeki “hak(kını) arama özgürlüğü”nün (Anayasa, m. 36) var olduğunu, hukuka uygun yargılama bilincine sahip batılı hukukçuları bırakın, sokağınızdaki en sade ve iddiasız insanlara bile anlatamazsınız, Sayın Türk hukukçuları.

Nitekim Wuppertal Eyalet Mahkemesi Başkanı Dr. Klaus Wiese, 1993 yılında Bergama’da asliye hukuk, asliye ceza ve ağır ceza mahkemelerindeki bizin anlayışımıza göre yapılan duruşmaları (sözüm ona tartışmaları) izledikten ve ülkesine döndükten sonra yazdığı beş sayfalık mektubunun sonunda bizde uygulanan tartışma (duruşma) anlayışını şöyle özetlemiştir: “Siz Türkler, anladığım kadarıyla bizden aldığınız Yargılama Yasasası’nı çok değiştirmişsiniz. Ben, birçok ülke gezdim. Ancak sizin ülkenizdekine benzer bir tartışma (duruşma) yapıldığına hiçbir ülkede tanık olmadım ve de bunu çok yadırgadım. Yargıçlarınız, tarafları hiç dinlemiyor, sadece tutanak tutan yazmanlarla (kâtip) ilgileniyorlar.”

Başkanı Dr. Klaus Wiese, elbette çok haklıydı. Ancak ulaştığı sonuç yanlıştı.

Çünkü aslında Almanya’dan ve Batıdan aldığımız yasalar, konuk Yargıç Wiese’ın dediği boyutta hiçbir dönemde asla değiştirilmemiştir. Değişen, daha doğrusu yanlış algılanan, bu nedenle de yozlaştırılan, kesinlikle Batı’dan aldığımız yasalar değil; Batı hukukunu alan Japonya’da, bütün Avrupa, bütün Afrika ülkelerinde kural olarak tek oturumda bitirilen ve biz Türk hukukçularınca ise, asla doğru algılanıp anlaşılamadığı için aylarca bile değil, çoğu zaman yıllarca sürdürdüğümüz duruşma (tartışma) anlayışıdır.

Bu nedenlerle kendi insanlarımız bile, sık sık anımsatıldığı üzere, özel alanda bir uyuşmazlık çıktığında bizim yargıçlarımızın şereflerini örseleme pahasına, Londra, Paris, Viyana vb. mahkemeleri yetkili kılmaktadırlar.

Maddi hukuk alanında........

© T24