İlber Ortaylı’nın değerini bilemedik |
Türkiye’nin dünyaca tanınmış bir entelektüelinin, İlber Ortaylı’nın hayatını kaybetmiş olduğunu telefonla gelen bir mesajla öğrendiğimde fena halde sarsıldım, dünya başıma yıkılmıştı sanki. O anda bulunduğum mekandakilerin çoğunu tanımıyordum. Benim halime bakarak “yaşlı adama bir şeyler oldu, birden yüzü düştü, ne yapsak acaba” diye telaşa kapılmışlardı. Onları daha fazla tedirgin etmemek için kendimi toparladım ve o mekândan ayrıldım.
Türkiye’nin dünya çapında tanınan ve iz bırakan az sayıdaki entellektüeli arasında öne çıkan bir isimdi İlber Ortaylı. Ciddi sağlık sorunlarıyla baş etmeye çalıştığını duymuştum ama bu savaşı kaybettiğini duymaya hiç hazır değildim. Daha birkaç ay önce, bir klasik müzik konseri öncesinde İlber ile karşılaşmış ve ayak üstü sohbet etmiştik.
Yıllardan beri takip ve takdir ettiğim İlber ile aramızda gizli bir hat vardı sanki, her ikimiz de ülkemizin ve dünyanın gidişatını kaygıyla izliyor ve her karşılaşmamızda dertleşiyorduk. Ancak kısmen benim de ihmalim nedeniyle, başbbaşa verip kapsamlı bir değerlendirme yapma olanağını bulamıyorduk.
İlber ile Ankara’da tanıştık
Ben yedek subaylık hizmetini tamamlamak için Ankara’ya gelip Mamak’daki askeri cezaevine atandığımda adeta yeni bir hayata başlamıştım. Cumhuriyet Türkiyesi’nin kuruluş yıllarını anlatan önemli kitapları peş peşe okuma olanağını verdi bana Mamak Askeri Cezaevinde’ki görevim. Askerliğimin son yılını ise Ankara’da, Genel Kurmay Başkanlığı Tercüme Dairesi'nde görev yaparak geçirdim.
Bu süreç başkent Ankara’nın havasını ve insanlarını tanıma olanağını vermişti bana. Ankara’da bana eşlik eden ilk eşim Sırma’nın da katkısıyla, kafa dengimiz olan üniversite mensuplarıyla ve öğrenci gençlerle tanışma fırsatını da buluyorduk. Bunlardan biri de Ankara Dil Tarih Coğrafya Fakültesi’nin tarih bölümünde öğrenci olan İlber Ortaylı idi. Ben askerlik görevini tamamlayınca ne yapacağımı düşünürken, belki İlber ile tanışmış olmamın da etkisiyle meslek olarak gazeteciliği seçmeyi düşünmeye başlamıştım.
Entelektüel olmaya giden yol
Şimdi o günlere geri dönüp Vikipedya’ya ve diğer kaynaklara baktığımda, İlber Ortaylı’nın entelektüel hayatımıza yapmış olduğu katkının önemini daha iyi kavrıyorum. İlber’in yaptığı araştırmaların ve yayınlanmasına öncülük ettiği kitapların Türkiye’nin entelektüel ortamına yaptığı katkı Cumhuriyet Türkiyesi’nin ayakta kalmasında önemli rol oynadı.
Ne yazık ki bugün gelinen noktada, Cumhuriyet Türkiye’sinin kazanımlarını unutturup Türkiye’ye yeni bir istikamet verme hevesinde olanların borusu ötüyor bu ülkede. İlber Ortaylı gibi düşünenlerin ve Cumhuriyet rejimini geliştirerek yaşatmak isteyenlerin ise bu yolun Türkiye’yi derin bir çıkmaza sürüklediğini unutmamaları gerekiyor.