Yıllar önce, hayatın ansızın açılan aydınlık ve geniş kapılarını ve o kapıların ardındaki sonsuz seçenekleri heyecanla gören okumaya yazmaya meraklı birçok genç gibi, eşikten içeriye adım atmak üzereyken Vedat Türkali'nin Bir Gün Tek Başına'sını okumuştum. Kenan ve Günsel'in aşkı, seçilememiş hayatların trajedisini anlatıyordu. Kenan seçemediği bir hayatın içinde, Günsel neyi tercih edeceğine karar verememenin boğuntusunda savrulup gidiyordu. Bir cümlenin altını çizmişim: "Kendimizi sıkarak yaşıyoruz, demir kalıplar içindeyiz."  Hayat öyle miydi bilmiyordum, o yaşlarda. Bu roman yetmezmiş gibi bir süre sonra karşıma Adalet Ağaoğlu çıkmıştı. Bize sorulmadan hayatımıza yüklenmiş zihinsel bagajları anlatıyordu. Üçlemenin ilk iki kitabı, Ölmeye Yatmak ve Bir Düğün Gecesi gerçekten sarsıcıydı. Ağaoğlu'nun unutulmaz karakteri Aysel, değişik açılardan değerli bir roman kahramanı; üzerine çok konuşulabilir ama onun kendi özgür iradesiyle seçtiğini sanıp sonradan yanıldığını anladığı hayatı üzerinden konuşmak heyecan verici ve öğretici. Seçtiklerini yaşarken seçemediklerinin gölgesi üzerine düşen Aysel, sorularla ördüğü hayatında o gölgenin alacakaranlığı içinde yolunu göremiyor, bunalıp duruyordu. Ağaoğlu, bu bunaltının sonucunda Aysel'e "ölmeye yatmak"ı yakıştırmıştı. Onun karşıt karakteri sayılabilecek kardeşi Tezel'se daha keyifli bir tercihle seçilememiş hayatlara meydan okuyordu: "İntihar etmeyeceksek içelim bari!" Bunları okuyunca insan, hayatın seçeneklerle dolu kapısından içeriye adım atmakta zorlanırdı. Seçimlerini kime, neye göre yaptığını sorgulayıp dururdu. Ama zaten edebiyat da bu demek değil miydi, hayatı sorgulamaya neden olmaz mıydı?

Edebiyat buydu, evet... Ve üstelik kaynağı hayattı. Kendini seçebiliyor musun ki hayatını seçebilesin? Bu sorunun çevresinde ne çok roman yazılmıştır. Örneğin, Anna Karenina'nın Anna'sı bu sorunun trajik bir yanıtıdır. "Bütün........

© T24