Trump’ın kural tanımayan büyükelçileri |
Başkan Trump’ın uluslararası ilişkilerdeki kural tanımayan yaklaşımı, yakın çevresinden yurt dışına gönderdiği kariyerden gelmeyen büyükelçilerin davranışlarında da görülmeye başladı. Siyasi atama Amerikan büyükelçileri ya diplomasinin kurallarını bilmediklerinden ya da sırtlarını Trump’a dayadıklarından bulundukları ülkelerde sık sık diplomatik örf ve teamüllere uymayan davranışlarda bulunuyorlar, skandallara imza atıyorlar.
ABD’nin sıra dışı Ankara Büyükelçisi Tom Barrack
Başkan Trump’a yakınlığı ile bilinen ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, büyükelçilerin güven mektuplarını sunana kadar basınla temas etmemeleri kuralını ilk günden hiçe sayarak havaalanında adeta bir basın toplantısıyla görevine başlamıştı. Büyükelçi Barrack’ın sosyal medyadaki bazı paylaşımlarında ve verdiği demeçlerde, iç politikada yansımaları olabilecek açıklamalarda bulunmasının, Osmanlı tarihine ilişkin rahatsızlık yaratan değerlendirmelerinin de diplomatik teamüllere uymadığı söylenebilir. Mesaisinin büyük bir bölümünü esasen yurt dışında geçiren Büyükelçi Barrack’ın, ne kadar doğrudur bilmiyorum ama, Türkiye’de bulunduğu sırada da yine diplomatik teamüle aykırı olarak İstanbul’da ikamet ettiği söyleniyor.
Gece hayatının kraliçesi ABD’nin Atina Büyükelçisi Guilfoyle
Ev sahipliği yaptıkları Amerikan Büyükelçileri bakımından Yunanistan Türkiye’ye göre daha şanslı. Atina’da ABD’yi temsil eden Kimberly Ann Guilfoyle son derece renkli ve eğlenceli bir büyükelçi. Hukuk fakültesinde öğrenciyken “Victoria Secret”ın iç çamaşırı defilelerine çıkmış. Trump gibi bir süre Fox TV’de program sunmuş. Önce California valisiyle evlenip ayrılmış, 2021-24 yılları arasında da Trump’ın oğluyla nişanlı kalmış. Atina’ya büyükelçi atandığı belli olduğunda, Yunan basınına verdiği ilk demeçte, eskiden Yunanlı bir sevgilisi olduğunu, yaz tatillerini sık sık Yunan adalarında geçirdiğini belirtmiş. Geçen yıl ekim ayı başından bu yana Amerika’nın Yunanistan Büyükelçisi olarak görev yapan Guilfoyle, özel uçakla geldiği Atina’da ayağının tozuyla bir gece kulübüne giderek sabaha kadar Yunanistan’ın ünlü Yunan pop müzik sanatçısı Konstantinos Argyros ile Sirtaki yaparken görüntülendi. Büyükelçiler güven mektubunu sunduktan sonra ikametgahta “vin d’honneur” adı verilen ufak çaplı bir parti verirler. Kimberly Guilfoyle bunun yerine kutlamayı bir Yunan tavernasında dans ederek yapmayı tercih etti.
Atina’daki Amerikan Büyükelçisinin patavatsızlıkları bunlarla da bitmiyor. Diplomaside istediğiniz elbiseyi giyerek her davete gidemezsiniz. Hatta davetiyelerde ne tür bir kıyafet giymeniz gerektiği yazılıdır. Büyükelçi Guilfoyle’nin 25 Kasım’da resmi şükran günü yemeğine iç çamaşırlarını gösteren “transparan” bir elbise ile katılması bu kadarı da olmaz dedirtti.
Atina’da ABD’yi temsil eden Kimberly Ann Guilfoyle
Amerikan Büyükelçisi kafa yapılarına uyduğu için Yunanlılar tarafından çok seviliyor. Bakalım söz verdiği gibi, bu yaz Ankara’daki NATO Zirvesini takiben Trump’ı Atina’ya getirtebilecek mi?
Paris’teki asi Amerikan Büyükelçisi Charles Kushner
Hafta başında ABD’nin Paris Büyükelçisi Charles Kushner, Fransa Dışişleri Bakanı Jean Noel Barrot tarafından çağrıldığı görüşmeye gitmeyerek gündem yarattı. Charles Kushner, Trump’ın damadı harika çocuk Jared Kushner’in babası. Trump gibi Amerika’nın hatırı sayılır emlak imparatorlarından.
Fransa ABD’nin öncelikler listesinde ön sıralarda yer alan bir ülke değil. Herhalde Trump başkan seçildiğinde dünürüne bir kıyak çekip, yesin içsin, Paris’in tadını çıkarsın diye Fransa’ya büyükelçi atamış olmalı.
Büyükelçi Kushner, 14 Şubat’ta Lyon’da yaşanan sağ sol çatışmasında Fransız vatandaşı, aşırı sağcı aktivist Quentin Deranque’nin hayatını kaybetmesinden Amerika’nın endişe duyduğuna ilişkin Vaşington’da yapılan bir açıklamayı büyükelçiliğin X hesabında paylaşınca, bizzat Fransa Dışişleri Bakanı Jean Noel Barrot tarafından bakanlığa davet edildi. Aslında Büyükelçi Kushner’in buraya kadar işlediği bir kabahat yok. Ancak Büyükelçi Kushner, bakanın davetine icabetle dışişlerine gitmeyince bakan düzeyindeki temasları yasaklandı. Bir büyükelçinin bakanlığa davet edildiğinde gitmemek gibi bir lüksü olamaz. Anlaşılan Kushner’in daha önce de bakanlığa çağrıldığında yardımcısını göndererek işlediği bir vukuatı daha var.
Bir büyükelçinin bakanlığa davet edilmesinin, ne zaman, hangi düzeyde yapılacağını belirlemek tamamen ev sahibi ülkenin takdirindedir. Davetin kim tarafından yapıldığı, aynı zamanda ev sahibi ülkenin konuya verdiği önemin de bir göstergesidir. Kanımca bir büyükelçinin bakanlığınca yapılan bir açıklamayı sosyal medyada paylaşması bakan tarafından görüşmeye çağrılmasını gerektirmez. Belli ki Fransa da Amerika ile gerilimi artırmak için siyasi saiklerle hareket etmiş.
Kariyerimdeki dışişlerine çağrılmalarım
Yakın geçmişte görev yapan büyükelçiler arasında herhalde en fazla dışişlerine çağrılan benimdir. Büyükelçi olarak bulunduğum ülkelerden Hindistan’da 2, Yunanistan’da 5 Avusturya’da 4, Portekiz’de 1 olmak üzere toplamda 12 kez bu “zevki” tatmışım. Bunlardan biri var ki hatırladıkça hâlâ cinlerim tepeme çıkıyor.
Viyana’da büyükelçi olduğum dönemde, 15 Temmuz’dan sonraki günlerden birinde bir gece yarısı cep telefonum çaldı. Telefonu açtığımda dışişleri bakanlığından aradığını söyleyen tanımadığım bir bayan, Türkiye’de ilan edilen olağanüstü hal ilanını ele almak üzere, ertesi gün bakanlığa gelmemin istenildiğini, benimle Türkiye’den sorumlu genel müdürün görüşeceğini söyledi. Hiç cevap vermeden telefonu kapattım. Tabii gitmezlik edemezdim. Görüşmeye gittiğimde genel müdürden önce, sözü alarak bu yaptıklarının hiçbir şekilde diplomatik teamüllere ve nezaket kurallarına uymadığını, tanımadığım birinin beni cep telefonumdan arayamayacağını, Atina’da görev yaparken yaşadığım krizlerde bile gece yarısı aranmadığımı, üstelik çağrılmama neden olan Türkiye’deki gelişmeleri de doğru okuyamadıklarını söyledim. Oda’da bulunan Avusturyalılar beni başları öne eğik dinledikten sonra, genel müdür halen yurt dışında bulunan Bakanları Kurz’un bu sabah basına Türk büyükelçisinin dışişlerine çağrıldığını söyleyeceğini, bu haberi gazetelerden öğrenmemem için gece yarısı arandığımı, iyi niyetle hareket etmelerine rağmen, doğru icra edilmediğini kabul ettiklerini ifadeyle özür diledi.
Sinirle gittiğim dışişlerinden, görüşmeden büyük bir keyif alarak büyükelçiliğe döndüm.