Kürt meselesi Türkiye Cumhuriyeti kadar eskidir. Her dönemde mevcuttur ve çok tartışılmıştır. Modern Türkiye içinde tartışma İttihat ve Terakki dönemine kadar geri götürülebilir.

Tartışmanın özü, çok uzun süre sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bizzat dile getirdiği gibi, ‘red ve inkâr’dı. Bu resmi politika ilk kez 1991 yılında Süleyman Demirel Başbakan konumundayken ‘Kürt realitesini tanıyoruz’ dediğinde (nasıl dediğinin hikâyesi bende saklıdır) dönüştü.

Tanınan o Kürt realitesi pek tanınmadı. Devlet Kürt gerçeğini bildiği yoldan halletmeye kalkıştı ve işi silahla çözeceği düşüncesini işletti. Bu muhakemede karşısındaki PKK’nın olmadık işler yapması büyük etkendi. Derken ‘çözüm süreci’ başladı. ‘Realite’ yeniden devreye girmişti, fakat o girişim de son dakikada bizzat Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın hamlesiyle son buldu.

O günden bu yana devam eden yine silahlı çatışma nihayet ‘Terörsüz Türkiye’ çıkışıyla kesildi. Silahın dışında çözüm aramaya dönük en önemli etken PKK’nın örgüt olarak devre dışı kalmasıydı. Bölgedeki jeo-politiğin değişmesi, Suriye ve Irak’ta meydana gelen yeni siyasal durum, İran’ın başına açılan işler, Kürt meselesini, sadece silahla halledilecek bir problem olmaktan çıkarmıştı.

Dikkat edilirse devletin bulduğu çözüm ‘Terörsüz Türkiye’ diye tanımlanıyor. Devlet, bugüne kadar, bir asırdır önünde duran bu işi silahla tamamlamayı politika veya strateji haline getirdiğinden formüle de silahı çağrıştıran, daha doğrusu silahı içeren bir ad verdi. PKK’yı çözdü ama Kürt problemi masanın üstünde durmaya devam ediyor. Daha önce yazıp söylediğim gibi sorunun halledilmesinde MHP’nin devrede olması hatta onun girişimiyle bu dönemin başlaması tesadüf değildir, tarihin akışına ve gerçeğine uygundur. Büyük toplumsal hatta ulusal problemlerin çözümü ona en karşı olanlar aracılığıyla çözülür.

Terörsüz Türkiye çıkışının önemini kabul etmek gerekir. Sonuna kadar devam ederse bir demokratikleşme penceresi açacaktır. Her ne kadar mevcut yaklaşımda devletin çabası Kürtleri kendi tarif ve tayin ettiği sınırın içine çekmesiyse de bu işlerin kan dökülmeden, müzakereler yoluyla halledilmesi zaruridir.

Hareket şimdilik Kürtleri bölmüş görünüyor. Abdullah Öcalan’ın ‘kurucu önder’ kabul edilmesi, Demirtaş’ın ve kontrolü altındaki çevrenin nispeten ikincilleştirmesini doğurdu… Bu işlerin değerlendirmesinde acele etmemek esas olduğundan onun bundan sonra nasıl bir yol izleyeceğini bilmiyoruz. O yolun sürece nasıl tesir edeceğini de öngöremiyoruz.

Mevcut koşullarda Kürt tartışmasını İngilizce bir terimle açıklayayım. Bizim ‘değişken’ diye tanımladığımız ‘protean’ sözcüğü, Yunan mitolojisinde hava tahminleri yapan fakat bildiğini paylaşmaktan kaçınan Proteus’un kendisine soru sorulmasını engellemek için sürekli şeklini değiştirmesine benziyor. Özü aynı ama her defasında karşımızda başka bir şey varmış gibi hareket ediyoruz. Oysa tartışmayı birkaç madde halinde değerlendirmek mümkün.

© T24