Trump-Xi zirvesi yaklaşırken Hürmüz Boğazı’ndaki durum önem kazanıyor |
Hürmüz Boğazı’nın kapalı tutulması dünya ekonomilerini çok kötü etkiledi
28 Şubat’ta İran’a karşı başlatılan ABD-İsrail hava saldırılarının süresi ve sonuçları konusunda Donald Trump’ın dünya kamuoyu ile paylaştığı iddialı hedeflerin hiçbiri gerçekleşmedi. Trump aksini iddia etse de ne İran’da rejim değişti ne İran’ın nükleer programına son verilebildi ne de füze yetenekleri yok edilebildi. İran’ın bu savaşta yenildiği iddiası ise tamamen hayal mahsulü.
Buna karşılık savaş başlamadan önce açık olan Hürmüz Boğazı İran tarafından tek taraflı olarak bloke edildi. Hürmüz dünya petrol ve doğalgaz sevkiyatının yüzde yirmisinin geçtiği en önemli deniz yollarından biri. Özellikle Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi ülkeler buradan geçen enerji kaynaklarına bağımlılar.
Hürmüz’ün kapalı kalması nedeniyle dünya petrol piyasalarını alt üst oldu. Savaştan önce 70 dolar civarında seyreden petrol fiyatları inişli çıkışlı olarak 120 doların üzerine kadar yükseldi. Sorun çözülemezse 200 dolarlık bir fiyattan dahi söz ediliyor. Doğalgaz fiyatları da savaş öncesi seviyenin yüzde elli üstüne çıkmış bulunuyor. Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artışlar ABD dahil tüm dünya ekonomilerini derinden etkilemekle kalmıyor, sosyal patlamalara da neden oluyor.
Yakıt fiyatlarındaki artışın ne anlama geldiğini en iyi bilen ülkelerden biri, malum biziz. Yakıt fiyatları arttıkça neredeyse havadan aldığımız nefes dahi pahalılaşıyor. Maliye Bakanı Şimşek daha şimdiden enflasyon hedeflerinin tutmayacağını açıklamak zorunda kalarak halkımızı bekleyen mutlu günler hakkında müjdeler verdi. Sayın Şimşek Türkiye’deki enflasyonun neden bilfiil savaşan ülkelerden daha yüksek olduğunu da açıklasa iyi olacak.
Hürmüz Boğazı’nın kapalı tutulması sadece yakıt piyasalarını etkilemiyor, dünya gübre üretimi de bu krizden fazlası ile nasibini alıyor. Gübre sanayii için gereken nitrat, amonyum, sülfür gibi girdilerin tedarikinde yaşanan sorunlar, dünya tarımını tehdit etmeye başladı. Bu krizden tüm dünya etkilenecek ama en ağır darbeyi tarıma bağımlı yoksul ülkeler alacak.
Hürmüz’deki durum ABD’nin ittifak sistemlerini sarsıyor
Hürmüz Boğazı’nın kapalı tutulmasının bir etkisi de ABD’nin ittifak sistemleri üzerinde kendisini gösterdi. İran ABD-İsrail saldırılarına misilleme olarak Hürmüz Boğazı’nı bloke edince, Trump’ın aklına NATO ve Asya-Pasifik müttefiklerini yardıma çağırmak geldi. Trump’ın bunu yaparken iki gerekçesi vardı, biri Hürmüz Boğazı’nın açık tutulmasına ABD’den çok onların ihtiyaç duydukları, diğeri ise, ABD’nin zor zamanlarında verdiği desteğe karşılık şimdi sıranın onlara geldiği. Ama Trump’ın aklına savaşı başlatırken müttefiklerine danışmak ve desteklerini almak gibi küçük bir ayrıntı gelmemişti.
Tüm uluslararası krizlerde her daim yanında olan İngiltere başta olmak üzere, hiçbir NATO müttefiki Hürmüz’de ABD’nin desteğine koşmadığı gibi, Hürmüz’den geçen enerji kaynaklarına Avrupalılardan daha fazla ihtiyaç duyan Japonya ve Güney Kore de kıllarını kıpırdatmadılar. Trump eleştiri ve baskılarını artırsa dahi bu konuda sonuç alamadı. Hiçbir aklı........