Kaderimizi fizik yasaları mı belirliyor? |
Bazı inançlar, kaderimizin doğuştan belirli olduğunu söylerler: “Hayatımızda küçük şeyleri değiştirebiliriz ancak genel olarak bakıldığında özgür değiliz.”
Öte yandan herşeyin doğa tarafından belirlendiği ve fizik yasaları ile sınırlandığını ileri süren geleneksel doğa felsefesi de benzer bir anlayışa dayanır: “İnsan türü olarak doğa yasalarının tutsağıyız ve onlar izin verdiği ölçüde özgür iradeye sahibiz.
Bu anlayışa göre herşey neden-sonuç ilişkisi üzerinden ilerler; geçmiş, anı ve o da geleceği etkiler.
Yani, daha önce ne olduğunu biliyorsak fizik yasalarını kullanarak daha sonra neler olacağını öngörmek mümkündür. Bu anlamda gelecek, benzersiz bir şekilde şimdiki zamana, o da benzersiz bir şekilde geçmişe bağlı olarak şekillenir.
Deterministik evren
“Determinizm" olarak adlandırılan bu anlayışın kökleri MÖ 7. ve 6. yüzyıllarda Sokrates öncesi filozoflara kadar uzanır.
Bu deterministik bakış açısına göre maddenin davranışı tümüyle fizik yasaları tarafından belirlidir. Ve fizik, doğayı anlamaya çalışırken matematik dilini kullanır.
Fizikçiler, bu mantık örgüsü içinde evrenin 13,8 milyar yıllık kozmik tarihinin çok büyük bir bölümünü oldukça akılcı bir şekilde açıklayabiliyorlar. Bu süreçte evren deterministik yasalara tabidir.
Ancak, bu öngörü çok da doğru değil.
Biliyoruz ki Büyük Patlama anına yaklaştıkça uzay ve zaman anlayışımız bulanıklaşmaya başlar ve evren kurgusu temel düzeyde bozulur. Zaman kavramı bozulduğunda, bir şeylerin nasıl değiştiğini söyleyen deterministik yasalar da bozulmaya başlıyor.
Dolayısıyla evrenin........