Diğer

12 Ocak 2026

Gazetecilik eylemi

10 Ocak 1961 tarihi ne hatırlatır?

65 yıl önce… 1961 yılı ocak ayı… 27 Mayıs 1960 askeri darbesinden sonra Milli Birlik Komitesi 13 Haziran 1952 kabul tarihli 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun’da değişiklik yaptı.

4 Ocak 1961'de kabul edilen 212 sayılı Kanunla Basın İş Kanunu’nu ile değiştirildi ve 10 Ocak 1961'de yürürlüğe girdi. Değişiklik yapan Kanunun gerekçesi bilinmiyor, yok çünkü

Bu kanun değişikliğinden gazete sahipleri işverenler hiç memnun olmadılar.

10 Ocak 1961 günü gazetelerin birinci sayfalarında “Gazetemizi Üç Gün Kapatıyoruz” başlıklı bir bildirinin haberi yer almıştı. Gazete patronlarının bu bildirisinin yayınlandığı gün gazetelerin bazılarında sahip ve sorumlu yazı işleri müdürlerinde değişiklikler oldu. Çünkü işverenlerin bildirisinin yayınlandığı o nüshaya gazetelerin sorumlu yazı işleri müdürleri imzalarını koymayı reddettiler. Dünya gazetesinin sorumlu yazı işleri müdürlerinden Hikmet Çağlayan ve Sami Karaören imzalarını koymadı, onların yerine Yekta Ragıp Önen’in adı yayınlandı. Milliyet gazetesinde Hasan Yılmaer adını koymamıştı, yerine Ercümend Karacan’ın adı çıktı. Vatan gazetesinde Mesut Özdemir ve Gökşin Sipahioğlu adlarını koymayı kabul etmemişti, 10 Ocak 1961 tarihli Vatan’da Emin Yalman adı yer almıştı.

65 yıl önce 9 Gazete sahibi Bildirilerinde “…Milli Birlik Komitesi tarafından ilan edilen basınla ilgili kanunlar milletçe girilen bu aydınlık devirde basını emsali görülmemiş bir tehlikenin içine atmıştır. Halk efkarına önce şunu arz etmek isteriz ki, ilk bakışta sadece basını ilgilendirir gibi görünen bu hadise aslında doğrudan doğruya temel hak ve hürriyetlerimizi kısıntıya sokabilecek bir mahiyet taşımaktadır. (…)

Hür Dünya Cephesi basınının hiçbirinde emsali görülmemiş ve görülemeyecek olan bir kontrol sisteminin Türk Basının üzerinde konulmak istenmesi karşısındaki müteaddit müracaatlarımız da neticesiz kaldığından, biz aşağıdaki gazeteler teessürümüzün ifadesi olmak üzere yarından itibaren 3 gün çıkmayacağımızı sayın halk efkarına üzüntü ile bildiririz” dediler.

Böylece Akşam, Cumhuriyet, Dünya, Hürriyet, Milliyet, Tercüman, Vatan, Yeni İstanbul, Yeni Sabah gazetelerinin sahipleri üç günlük “gazete çıkarmama” protestosunu başlattılar. Gazetelerini "kapatma" kararı aldılar.

Buna karşılık gazeteciler önemli bir “dayanışma” gerçekleştirdi.

10 Ocak 1961 günü Türkiye radyolarında İstanbul Gazeteciler Sendikası’nın işverenlerin 3 günlük gazete çıkarmama boykotuna karşı bir bildirisi yayımlanmıştı:

“İstanbul’da yayınlanan dokuz gazete üç gün müddetle kapanmıştır. Bu kapanma kararı, gazetelerin tesis ve maddi imkanlarını ellerinde bulunduran gazete sahipleri tarafından verilmiştir.

Basını meydana getiren asıl ve büyük kütle olan biz yazı işleri müdürleri, sekreterler, istihbarat şefleri, muharrirler, muhabirler, foto muhabirleri, karikatüristler, ressamlar, musahhihler ve diğer fikir işçilerinin böyle bir kararda oyumuz olmadığı gibi, bu hareketi asla tasvip etmemekteyiz.

27 Mayıs Devriminden önce,........

© T24