menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Hukuk devleti neye yarar?

22 0
01.06.2026

Hukuk, haktır.

Hukuk; kişilerin birbirleriyle ve toplumla ilişkilerini düzenler. Uyulması zorunlu olan sosyal düzen kurallarının tümüdür.  

Çağdaşlık; hukukla bağlı devlet olmanın gereğidir.

Hukuk devletinde hukukun egemenliği hakimdir.

Hukuk devleti sürekli bir devinim içindedir. İnsan hakları, hukuku etkiler, değiştirir. Devlet değişir, insan haklarından etkilenir.

Eğer hukuk devleti varsa; ilerleme ve değişim var demektir.  

Devlet tüm yurttaşlarına insanca bir yaşam ve mutluluk sağlar. Devlet, sadece bir sınıf mutlu olsun diye değil tüm yurttaşların mutluluğu için kurulur.

İnsan, devletin varlık nedenidir, bireyin sahibi devlet değildir.

Hukuk devleti nasıl bir devlettir? 

Anayasa Mahkemesi’nin 10/07/2013 tarihli kararında; “hukuk devleti, her eylem ve işlemi hukuka uygun, insan haklarına saygı gösteren, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu gerçekleştirerek sürdüren, anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, anayasaya ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan, yasaların üstünde yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve anayasa bulunduğu bilincinden uzaklaştığında geçersiz kalacağını bilen devlettir.”

Çok yazıldı… Devlet, siyaset ve insan üçgeninde “hükümet” olanlara bakalım…

Montesquieu Kanunların Ruhu Üzerine adlı eserinde üç hükümet sayıyor… 

“Üç çeşit hükümet vardır; Cumhuriyet, Saltanat, İstibdat…”

Cumhuriyette; idare yetkisi tüm milletin elinde olursa buna “demokrasi” denir… 

“Cumhuriyet hükümetinde bütün vatandaşlar eşittir; istibdat hükümetinde de bu böyledir: birincisinde insanlar eşittir, çünkü insan her şeydir; ikincisinde de insanlar yine eşittir, çünkü insan hiçbir şey değildir” 

“İstibdat idarelerinde kanun diye bir şey yoktur; hâkim kendi kendinin kuralıdır.

Saltanat idarelerinde ise bir kanun vardır. Bu kanunun kesin olduğu yerde hâkim onu uygular; kesin olmadığı yerde kanunun ruhunu aramakla yetinir.

Cumhuriyet hükümetine gelince, burada hakimlerin kanun metinlerini olduğu gibi uygulamaları, devlet yapısının niteliği gereklerindendir. Malı mülkü, şerefi ya da canı söz konusu oldu mu, bir kanun, hiçbir vatandaşın aleyhinde yorumlanamaz.”

Hukuk, adaletten, adalet hukuktan bıkmış usanmış. Cezaevleri dolmuş, taşmış…

Buyuran devletler totalitarizmi seçerler. Totaliter rejimde düşünce ve ifade özgürlüğü yoktur. Yalnızca totaliter görüşlü bireyler görüş ve düşünce açıklayabilir, başkalarının böyle bir hakkı yoktur.  Kişiler kendi geleceklerini kuramaz, düşünemez bile…Düşünmelerine........

© T24